Ünite 3: Turizmin Toplumsal Etkileri 1

1994 Yılı Uluslararası Turizm Verileri

1994 yılında dünya genelindeki iş gücünün yaklaşık %6.5'i turizm sektöründe istihdam edilmekteydi. Bu dönemde uluslararası düzeyde seyahat eden turist sayısı 528 milyon kişiye ulaşmış ve sektör 321 milyar Amerikan Doları düzeyinde ekonomik katma değer üretmiştir.

XXI. Yüzyıl Turizm Öngörüleri ve Büyüklüğü

XXI. yüzyılın ilk on yıllarında seyahat eden turist sayısının 1 milyarı aşması, dünya iş gücünün %10'undan fazlasının bu sektörde çalışması ve turizm gelirlerinin 1 trilyon doları bulmasıyla turizmin dünyanın en büyük ekonomik sektörü haline gelmesi beklenmektedir.

Avrupa Turist Ziyaret Öngörüsü

Turizm sektöründeki küresel büyümeye paralel olarak, 2020 yılına kadar her yıl Avrupa kıtasını ziyaret edecek turist sayısının yıllık 700 milyon kişiye ulaşacağı öngörülmektedir. Bu durum Türkiye gibi aday ülkelerin turizm politikalarını doğrudan etkilemektedir.

1. Rekreasyon Araştırmaları Kongresi

Dokuz Eylül Üniversitesi ve Anatolia Turizm Araştırmaları Dergisi iş birliğiyle 12-15 Nisan 2012 tarihlerinde düzenlenmiştir. Bu kongre, Türkiye'de rekreasyon ve boş zaman değerlendirme alanında akademik farkındalık yaratılması açısından öncü bir adım olmuştur.

Anahtar Kavramlar

Turizm SosyolojisiTurizmin toplumsal boyutunu, turistler ile yerel halk arasındaki ilişkileri, turizmin toplumsal değişim üzerindeki etkilerini ve yarattığı sosyo-kültürel dönüşümleri inceleyen bilim disiplinidir.

Gedik Pazar (Niche Market)Piyasada belirli bir ürüne yönelik talebin bulunduğu ancak bu talebin üreticiler tarafından henüz karşılanmadığı, dar odaklı ve yüksek kar marjı sunan sınırlı pazar alanlarını ifade eder.

Ekolojik Turizm (Eko-turizm)Turizm faaliyetlerinin tüm aşamalarında ekolojik dengeleri gözeten, doğal kaynakların korunmasını ve sürdürülebilirliğini temel alan çevreye duyarlı turizm yaklaşımıdır.

SürdürülebilirlikTurizmde kullanılan doğal, tarihi ve kültürel kaynakların bir defalık tüketimini değil, gelecek nesillerin de kullanabilmesi için korunarak geliştirilmesini öngören temel ilkedir.

Demografik EtkiTurizmin geliştiği bölgelerde, turizm sezonunda veya kalıcı olarak yaşanan yoğun göç hareketleri sonucunda nüfusun miktar, yaş ve cinsiyet yapısında meydana gelen değişimlerdir.

Kültürel TemasFarklı dil, din, değer sistemi ve kültürel geçmişe sahip olan turistler ile yerel halkın turizm faaliyetleri sırasında bir araya gelerek etkileşimde bulunması sürecidir.

Kültürel MetalaşmaYerel kültürel, sanatsal ve otantik değerlerin, özgün anlamlarını yitirerek yalnızca turistlere satılabilir ekonomik birer obje veya gösteri haline dönüştürülmesidir.

Fiziksel Taşıma KapasitesiBir turizm bölgesinin, doğal, kentsel ve sosyal yapısında bozulma meydana gelmeksizin kaldırabileceği maksimum turist ve yapı yoğunluğu sınırıdır.

Anonimleşme (Tek Tipleşme)Turizm bölgelerinde yerel mimari özelliklerin ve özgün tasarımların kaybolarak, standartlaşmış ve yabancı modellerden kopyalanmış tek tip yapıların yaygınlaşması durumudur.

Gürültü KirliliğiÖzellikle eğlence odaklı turizm merkezlerinde, gece geç saatlere kadar devam eden yüksek sesli müzik ve aktivitelerin çevreye yaydığı rahatsız edici ses yoğunluğudur.

Mega SistemKüresel düzeyde üretim, tüketim, pazarlama, konaklama, seyahat ve toplumsal ilişkileri bünyesinde barındıran çok boyutlu ve karmaşık küresel turizm ağını ifade eden kavramdır.

Sosyal Mübadele İlişkisiTurizm sektöründe hizmet üreten çalışanlar ile bu hizmeti tüketen turistler arasında gerçekleşen, hem ekonomik hem de insani boyutları olan etkileşim sürecidir.

Rekreasyon LiderliğiToplumda boş zaman ve rekreasyon etkinliklerinin yaygınlaşması ve yönetilmesinde doğrudan, danışman veya yönetsel düzeyde öncülük eden liderlik rolleridir.

Aşırı KentleşmeTurizmin etkisiyle kırsal, tarımsal veya ormanlık alanların çok kısa sürede yoğun ve plansız bir yapılaşmaya maruz kalarak betonlaşmış kentsel alanlara dönüşmesidir.

Mevsimsel GöçTurizm sezonunun başlamasıyla birlikte, iş gücü talebini karşılamak amacıyla çalışanların veya tatil amacıyla turistlerin geçici olarak turizm bölgelerine akın etmesidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Türkiye Kiteboard Şampiyonası

Türkiye Yelken Federasyonu tarafından Muğla'nın Gökova beldesinde düzenlenmiştir. Bu şampiyona, hem yerel halkın kiteboard sporu hakkında bilgi edinmesini sağlamış hem de sporculara Gökova bölgesinin doğal turizm potansiyelini tanıtmıştır.

Kastamonu Spor Turizmi Girişimi

Ülkemizin ana turizm merkezleri arasında yer almamasına rağmen Kastamonu Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü, internet üzerinden yaptığı tanıtımlarla spor turizmi ve alternatif turizm türlerinden pay almayı hedefleyen başarılı bir yerel strateji yürütmüştür.

Alanya Triatlon Alanı

Ege Üniversitesi Spor Hekimliği Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Oğuz Karamızrak'ın belirttiği üzere, Türkiye'de su sporlarının yaygınlaştırılması amacıyla Alanya'da kurulan triatlon alanı, spor turizminin gelişmesi için önemli bir somut örnek teşkil etmektedir.

Universiade İzmir ve Erzurum Organizasyonları

İzmir ve Erzurum'un ev sahipliği yaptığı Universiade organizasyonları, Türkiye'ye gelen sporcular, antrenörler ve aileleri aracılığıyla ülkenin tanıtımına büyük katkı sağlamış ve Erzurum'da kış sporları tesislerinin kurulmasını hızlandırmıştır.

Türkiye Futbol Ligi Oyuncu Kapasitesi

Türkiye liglerinde oynayan yaklaşık 152 futbol takımının yedekleri ve altyapılarıyla birlikte üst düzey futbol oynayan kişi sayısı 15 bin civarındadır. Prof. Dr. Oğuz Karamızrak, 75 milyonluk bir ülke için bu rakamın az olduğunu belirterek spor çeşitliliğinin artırılması gerektiğini savunmuştur.

Avrupa Birliği Bölgeler Komitesi Floransa Toplantısı

21 Kasım 2001 tarihinde İtalya'nın Floransa kentinde yapılan toplantıda, Avrupa Birliği bünyesindeki tüm turizm yasal düzenlemelerinin sürdürülebilirlik ve eko-turizm ilkeleri doğrultusunda değiştirilmesi yönünde güçlü bir eğilim ortaya konmuştur.

Turizmin En Büyük Üç Sektör Arasındaki Yeri

Turizm ve seyahat endüstrisi günümüzde küresel ölçekte petrol ve otomobil endüstrileri ile birlikte dünyanın en büyük üç ekonomik sektöründen birini oluşturarak küresel sermaye akışını yönlendiren temel güçlerden biri haline gelmiştir.

Sınavda Dikkat Et

Turizmin kitleselleşmesindeki iki kırılma noktasının tarihlerine ve nedenlerine dikkat edin; 1950'ler (refah artışı) ve 1980-90'lar (küreselleşme ve batı dışına yayılım) sınavda sıkça sorulur.
Turist-yerel halk karşılaşmasının üç boyutunu ve özellikle 'planlı/istendik bir araya gelişlerin' en anlamlı sosyal ilişkiyi oluşturduğunu unutmayın.
Turizmin sosyo-kültürel etkilerini çalışırken 'kültürel metalaşma' ve 'ateşe koşan kelebekler' benzetmesinin yerel kültürün yok oluşunu simgelediğini aklınızda tutun.
Kentsel çevre etkilerinde 'anonimleşme' kavramının, yerel mimarinin kaybolup tek tip standart binaların yapılması anlamına geldiğini bilin.
Gedik pazar (niche market) kavramının tanımına dikkat edin; talep var ama arz yetersiz/kısıtlı ise bu durum gedik pazarı ifade eder.
Politik aktörlerin (devletin) 'kamu yararı' odaklı, piyasa aktörlerinin ise 'kârlılık' odaklı çalıştığını ve planlamada bu ikisinin iş birliğinin önemini unutmayın.