İnfografik
← Ünite 5
Turizm Sosyolojisi

Ünite 5: Turizmde Bağımlılık ve Gelişme

Jarawa Kabilesi ve İnsan Safarisi
Hindistan'a bağlı Andaman Adaları'nda yaşayan 320 nüfuslu Jarawa Kabilesi, turistlerin yiyecek karşılığında yerlileri dans ettirdiği yasa dışı 'insan safarisi' turlarının kurbanı olmuştur. Kabilenin dış dünyayla teması 1998'de bölgelerinden geçen anayolun inşasıyla başlamış; bu durum alkol, tütün kullanımı ve bağışıklıklarının olmadığı salgın hastalıkları beraberinde getirmiştir.
Fethiye Ölüdeniz'de Turizmin Gelişimi
1980'li yıllarda Ölüdeniz çevresinde turfanda sebzecilik yapan köylüler, evlerine oda ekleyerek pansiyonculuğa başlamışlardır. Elde ettikleri gelirle yatırımlarını büyüterek 1990'lı yıllarda eski domates tarlalarında küçük oteller ve restoranlar açarak yerel girişimcilere dönüşmüşlerdir.
Türkiye'de Turizm Eğitim Kurumları
Türkiye'de turizm sektörüne kalifiye eleman yetiştirmek amacıyla 65 ilde 118 meslek lisesi, 8 ilde 10 adet Turizm Eğitim Merkezi (TUREM), 38 üniversitede 61 turizm yüksekokulu ve 31 üniversitede 34 turizm fakültesi bulunmaktadır.
Büyükada ve Ölüdeniz'de Ziyaretçi Yönetimi
Türkiye'deki sürdürülebilir turizm uygulamalarına örnek olarak, İstanbul Büyükada'ya motorlu taşıtların sokulmaması ve Fethiye Ölüdeniz'e girişlerin biletli ve kontrollü yapılması, turist yoğunluğunu denetleyen önemli ziyaretçi yönetim teknikleridir.

Anahtar Kavramlar

Sürdürülebilir TurizmDoğal ve kültürel kaynakların gelecek nesillerin de yararlanabileceği şekilde dengeli, korumacı ve tahrip edilmeden kullanılması esasına dayanan turizm yaklaşımıdır.
Sosyal Taşıma KapasitesiBir turizm destinasyonunda yaşayan yerel halkın, turizmin getirdiği sosyo-kültürel değişimleri ve turist yoğunluğunu kendi yaşamlarında ciddi bir rahatsızlık duymadan tolere edebileceği en üst sınırdır.
OtantiklikBir destinasyonun modernleşme ve turizm etkisiyle bozulmamış, geçmişten gelen özgün ve saf kültürel özelliklerini koruma durumunu ifade eden kavramdır.
Emperyalist NostaljiBir toplumun yaşam biçimini ve kültürünü dönüştüren aktörlerin (sömürgeciler, turistler vb.), o toplumun müdahale edilmeden önceki 'bozulmamış' haline ideolojik bir özlem duyması durumudur.
Duygusal EmekTurizm çalışanlarının hizmet sunumu esnasında turistlerle kurdukları yüz yüze iletişimde, kendi gerçek duygularını bastırarak işletmenin beklediği güleryüzlü ve hoşgörülü davranışları sergilemek için harcadıkları çabadır.
İkinci VardiyaÇalışan kadınların profesyonel iş hayatlarındaki mesaileri bittikten sonra, hane içinde üstlenmek zorunda oldukları temizlik, yemek ve çocuk bakımı gibi ücretsiz ev işlerini tanımlayan kavramdır.
Birincil İş Gücü PiyasasıYüksek eğitim ve vasıf gerektiren, yıl boyu sürekli istihdam, yüksek ücret, iş güvencesi ve sosyal haklar sunan, turizmin yönetim ve pazarlama gibi 'beyin gücü' alanlarını kapsayan piyasadır.
İkincil İş Gücü PiyasasıDüşük vasıflı, mevsimsel, esnek ve güvencesiz çalışma koşullarına sahip, düşük ücretli ve kolayca ikame edilebilen 'kol gücü' işlerinin yer aldığı piyasadır.
YabancılaşmaKarl Marx tarafından tanımlanan, işçinin kapitalist üretim sürecinde kendi emeğine, ürettiği ürüne, sosyal çevresine ve kendi insan doğasına yabancı hale gelmesi durumudur.

Sınavda Dikkat Et

  • Sürdürülebilir turizmin 7 aracını (Bölgesel koruma, sektörel denetim vb.) mutlaka ezberleyin; sınavda eşleştirme veya tanım sorusu olarak çıkma ihtimali çok yüksektir.
  • Coltman'ın 'sosyal taşıma kapasitesi' ile D'Amore'un 'yerel halk odaklı planlama rehberi' arasındaki teorik ayrımı iyi bilin; yerel halkın tolerans sınırı sorulduğunda cevap her zaman sosyal taşıma kapasitesidir.
  • Emperyalist nostalji kavramının özündeki 'paradoksal yapıyı' (hem dönüştürüp hem de eski haline özlem duyma) unutmayın; bu kavram doğrudan Susan Stewart ve Renato Rosaldo isimleriyle ilişkilidir.
  • Turizm istihdamında kadın emeğinin yoğunlaşmasının nedenlerini (ev işleriyle paralellik göstermesi ve ucuz iş gücü olması) ve 'ikinci vardiya' kavramını toplumsal cinsiyet soruları için aklınızda tutun.
  • Alaylı-okullu çatışmasının temelinde işverenlerin 'ücret ve maliyet kaygısının' yattığını ve bu durumun sektördeki hizmet kalitesini düşürdüğünü sınav sorularında bir neden-sonuç ilişkisi olarak arayın.