Ünite 8: 8. Ünite - İstenen Davranışların Desteklenmesi — Önemli Kavramlar

Her öğrencinin büyüme hızı, öğrenme kapasitesi, ilgi alanları ve sosyo-ekonomik geçmişinin kendine özgü olması durumudur. Örneğin, bir öğrenci okuma becerisini çok hızlı kazanırken, diğerinin daha fazla zamana ve desteğe ihtiyaç duyması bu kavramla açıklanır.

İstenen davranışların açıkça tanımlandığı, denetlendiği, hata yapıldığında cezalandırma yerine rehberliğin sunulduğu fiziksel ve sosyal çevredir. Sınıf kurallarının herkes tarafından bilinmesi ve uygulanması bu ortama örnektir.

Eğitim sürecinde öğrencilerin kazanması hedeflenen, hem akademik hem de sosyal açıdan olumlu ve yapıcı eylemlerdir. Derste söz alarak konuşmak veya çöpleri kutusuna atmak bu davranışlar arasında yer alır.

Sınıf içi düzeni, öğrenme sürecini ve sosyal ilişkileri olumsuz etkileyen, eğitim hedefleriyle bağdaşmayan eylemlerdir. Arkadaşının eşyasını izinsiz almak veya ders esnasında izinsiz konuşmak bu kapsama girer.

İstenen davranışı doğrudan emretmek yerine, onu dolaylı yoldan akla getirecek ipuçları, görseller veya olumlu sözcükler kullanma eylemidir. Yemekten önce 'Lavabolarda sabun var mı?' diye sormak el yıkamayı çağrıştırır.

Öğrenciye bir davranışı zorla yaptırmak yerine, o davranışın yararlarına, getireceği olumlu sonuçlara ve kişisel gelişimine katkısına ikna etme sürecidir. Ödev yapmanın sorumlulukları azaltıp başarı getireceğini anlatmak bir inandırma yöntemidir.

Öğrencinin temel biyolojik veya fiziksel gereksinimlerini doğrudan ya da dolaylı olarak karşılayan, davranışın sıklığını artıran somut uyarıcılardır. Okul öncesinde çocuklara verilen küçük yiyecekler veya yıldızlar bu gruptadır.

Öğrencinin sosyal kabul, sevgi, saygı ve statü gibi psikolojik gereksinimlerini karşılayan sosyal nitelikli uyarıcılardır. Öğretmenin öğrencisine gülümsemesi, 'Aferin' demesi veya başını okşaması sosyal pekiştireçtir.

İstenen davranış sergilendiğinde, öğrenciyi rahatsız eden veya sıkıntı veren olumsuz bir durumun ya da uygulamanın ortadan kaldırılmasıdır. Derslerinde başarılı olan bir öğrencinin ev işi yapma yükümlülüğünün hafifletilmesi buna örnektir.

Kazanılması zor, karmaşık veya çok aşamalı bir davranışın daha küçük ve kolay uygulanabilir parçalara bölünerek sırayla öğretilmesi sürecidir. Kitap okuma alışkanlığı için önce günde 5 sayfa okutarak başlanması bu yönteme örnektir.

Ders esnasında öğrencilerin sıkılmasını önlemek amacıyla fıkra, espri, şiir, kısa müzik veya farklı materyaller kullanarak ilgiyi sürekli canlı tutma stratejisidir. Uzun süren tekdüze anlatımı bölüp araya kısa bir fıkra sıkıştırmak bu kavrama uygundur.