Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Çocuk Gelişimi Önlisans Programı » Çocukta Sanat Eğitimi ve Yaratıcılık
← Ünite 6
Çocukta Sanat Eğitimi ve Yaratıcılık

Ünite 6: Okul Öncesinde İki ve Üç Boyutlu Sanat Etkinliklerine Yönelik Kuramsal Yaklaşımlar,

19. Yüzyıl Son Çeyreği Reformu
Sanat eğitimi akımı, 19. yüzyılın son çeyreğinde insanın sanayileşmeyle birlikte kendine yabancılaşmasına karşı koymak amacıyla güzel sanatlar yoluyla genel bir eğitim reformu olarak başlatılmıştır.
Rudolf Steiner ve Waldorf Okulları
Rudolf Steiner tarafından kurulan Waldorf eğitim sisteminde, çocukların sanat, müzik ve hareketle öğrenmeleri, farklı yaş gruplarının aynı sınıfta eğitim almasıyla desteklenir.
17 Bin Yıllık Mağara El Resimleri
Tarihin bilinen en eski baskı resim çalışması, Paleolitik dönem mağaralarındaki el resimleridir. Boyalı avuç içinin kaya yüzeyine bastırılmasıyla yapılan bu çalışmalar yaklaşık 17 bin yıllıktır.
Rönesans ve Üçüncü Boyut
İki boyutlu resim yüzeyi üzerinde derinlik ve hacim yanılsaması yaratan üçüncü boyut görüntüsü ve perspektif kuralları ilk kez Rönesans döneminde kullanılmaya başlanmıştır.

Anahtar Kavramlar

Formel EğitimKazanılacak hedeflerin önceden belirli olduğu, planlı, programlı ve belirli bir müfredat çerçevesinde yürütülen resmi eğitim sürecidir.
Okul Öncesi EğitimÇocukların zorunlu eğitim yaşına gelene kadar (genellikle 3-6 yaş arası), bireysel özelliklerinin, yeteneklerinin ve yaratıcılıklarının ön planda tutulduğu planlı eğitim dönemidir.
Etkin ÖğrenmeÇocuğun malzemelerle doğrudan etkileşime girerek, seçerek, deneyerek ve problem çözerek kendi öğrenme sürecini aktif bir şekilde yapılandırmasıdır.
Reggio Emilia YaklaşımıÇocukları araştırmaya teşvik eden, zengin malzeme çeşitliliğiyle resim, kolaj ve heykel gibi çoklu ifade kanallarını kullanan proje tabanlı bir eğitim modelidir.
Montessori YaklaşımıBireysel eğitime, gerçekliğe ve doğallığa dayanan, çocuğun önceden hazırlanmış sınıf ortamında kendi istediği materyali ve etkinliği özgürce seçmesini temel alan sistemdir.
Waldorf YaklaşımıRudolf Steiner tarafından geliştirilen, çocuğun bütünsel gelişimini, özgüvenini, sanat, müzik ve oyun yoluyla deneyimleyerek öğrenmesini hedefleyen çok yaşlı sınıf modelidir.
İki Boyutlu ÇalışmaKâğıt veya tuval gibi düz bir yüzey üzerinde, sadece en ve boy boyutlarına sahip çizgisel, boyama veya baskı teknikleriyle gerçekleştirilen sanatsal uygulamalardır.
Üç Boyutlu ÇalışmaGerçek bir fiziksel alanı işgal eden; en, boy ve derinlik (hacim) boyutlarına sahip, kil, ahşap, metal veya atık malzemelerle yapılan kütlesel çalışmalardır.
Guaj BoyaSuyla inceltilerek kullanılan ancak sulu boyanın aksine saydam olmayan, kapatıcı ve örtücü özellikte, kuruduğunda kâğıt yüzeyinde katman oluşturan bir boya türüdür.
Baskı TekniğiHazırlanan bir kalıp ve mürekkep/boya yardımıyla, tasarlanan resim veya dokuların kâğıt ya da benzeri yüzeyler üzerine aktarılarak çoğaltılması işlemidir.
Monotipi (Mono) BaskıCam veya düz bir yüzey üzerine yapılan resmin kâğıda aktarılmasıyla elde edilen, şablonu olmayan ve sadece tek bir özgün baskı yapılmasına izin veren tekniktir.
KolajDüz bir yüzey üzerine fotoğraf, gazete kâğıdı, kumaş gibi hazır malzemelerin yapıştırılması ve bazen boyayla birleştirilmesiyle oluşturulan kompozisyon tekniğidir.
MozaikDüz bir zemin üzerine renkli taş, cam, kâğıt veya bakliyat gibi küçük birimlerin sabırla yan yana yapıştırılarak bir desen oluşturulması esasına dayanan tekniktir.
Artık MalzemeAsli tüketim amacı tamamlandıktan sonra geri dönüşüme veya çöpe atılacak olan, ancak sanat eğitiminde yaratıcılığı geliştirmek için yeniden değerlendirilen malzemelerdir.
RölyefDüz bir yüzey üzerine kil, kâğıt hamuru veya karton gibi malzemelerle yapılan, yüzeyden hafifçe yükseltilmiş kabartma formundaki üç boyutlu çalışmalardır.
Zihinsel GerçekçilikG. H. Luquet'e göre çocuk resimlerindeki gelişim evrelerinden biri olup, çocuğun nesneleri gördüğü gibi değil, onlar hakkında bildiği her şeyi resmettiği evredir.
Görsel GerçekçilikÇocuğun resimlerinde nesneleri ve dünyayı kendi gözüyle gördüğü optik gerçekliğe, perspektife ve oranlara uygun olarak çizmeye başladığı gelişim evresidir.
Estetik DuyarlılıkBireyin çevresindeki güzellikleri, sanat eserlerini, renk, form ve doku ilişkilerini fark etme, yorumlama ve bunlardan haz duyma becerisidir.

Diğer Önemli Bilgiler

MÖ 3 Bin Yılı ve Sümer Mozaiği

Mozaik tekniği tarihsel olarak ilk kez MÖ 3 bin yılına tarihlendirilmektedir. Tarihte bu tekniği ilk kullanan medeniyetin Sümerler olduğu bilinmektedir.

G. H. Luquet (1927) Gelişim Evreleri

G. H. Luquet, 1927 yılında çocukların grafik yapıtlarını çözümleyerek çocuk resminde saf karalama, yorumlu karalama, zihinsel gerçekçilik ve görsel gerçekçilik evrelerini tanımlamıştır.

Theo dor W. Adorno'nun Değişim İlkesi

Adorno, 'Bir şeyin değişmesi mümkün olursa, o şey için daha başka olanaklar vardır' diyerek yaratıcılığın kurallara karşı gelip denenmiş şeylere kuşkuyla bakması gerektiğini savunmuştur.

1739 Sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu

Türk Millî Eğitiminin genel amaçlarını belirleyen bu kanun, bireylerin zihin, ruh ve duygu bakımından dengeli, hür düşünceli, yapıcı ve yaratıcı kişiler olarak yetiştirilmesini hedefler.

F. Minkowska (1963) ve Deneyim

Minkowska'ya göre çocuk resmindeki içerik, yaşanmış bir deneyimi yansıtır. Bu yaşanmış deneyimin anısı ya da sembolü resimde açık bir biçimde kendini gösterir.

F. Dolto Marette (1948) ve Bilinçdışı

Marette'e göre çocuk resminde rastlantı yoktur, her çizgi zorunludur. Resim, öznenin duygusal halini ve bilinçdışı tepki verme biçimlerini yansıtan sembolik bir bilmecedir.

Aytaç (1976) ve Çağdaş Eğitim

K. Aytaç tarafından 1976 yılında Ankara Üniversitesi Basımevi'nden çıkarılan 'Çağdaş Eğitim Akımları' kitabı, Montessori ve diğer alternatif eğitim sistemlerinin sanat pedagojisini inceler.

Artut (2010) ve Okul Öncesi Resim

K. Artut'un 2010 yılında yayımlanan çalışmaları, okul öncesi dönemde resim eğitiminin yöntemlerini, çocuk merkezli yaklaşımları ve malzeme kullanım standartlarını belirler.

Bode (1979) ve Yaratıcılık Eğitimi

U. O. Bode'nin 1979 tarihli 'Yaratıcılık Eğitimi' eseri, çocukların baskı altında olmadıklarında ve çevrelerinde pahalı olmayan malzemeler bulunduğunda daha yaratıcı olduklarını gösterir.

Sınavda Dikkat Et

  • High/Scope sisteminde 'etkin öğrenme'nin 5 temel boyutuna (malzeme, kullanım, seçim, anlatım, problem çözme) dikkat edin; sınavda eşleştirme sorusu olarak gelebilir.
  • Sulu boya ve guaj boya arasındaki saydamlık/kapatıcılık farkını unutmayın; guaj boyada açık tonların beyaz boya karıştırılarak elde edildiği bilgisi kritiktir.
  • Monotipi (mono) baskının en ayırt edici özelliğinin 'tek seferlik baskı yapılması' ve 'şablon kalıbının olmaması' olduğunu unutmayın.
  • Kil ile yapılan çalışmalarda malzemenin saklanma koşuluna (ıslak bezle sarılması) ve aşırı su kullanılmaması gerektiğine dikkat edin.
  • Okul öncesi sanat etkinliklerinde temel amacın profesyonel bir 'yapıt üretmek' değil, çocuğun gelişimsel ve estetik sürecini desteklemek olduğunu unutmayın.
  • Luquet'in çocuk resmi gelişim evrelerinin sıralamasını (saf karalama, yorumlu karalama, zihinsel gerçekçilik, görsel gerçekçilik) mutlaka ezberleyin.