Eşleştirme
Ana Sayfa
Üniversiteler
Dersler
Özellikler
Çalışma Planı
Uygulama
Hakkımızda
İletişim
Sepet
Premium
Giriş Yap
Ücretsiz Kayıt Ol
Ana Sayfa
»
Anadolu Üniversitesi AÖF
»
Felsefe Lisans Programı
» Felsefe
← Ünite 2
Paylaş
←
Ünite 1 Eşleştirme
Ünite 2
Epistemoloji
Ünite 3 Eşleştirme
→
Ünite 2: Epistemoloji — Kavram Eşleştirme
Tur 1 / 3
0 / 5 eşleşti
Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.
Kavramlar
Gerekçelendirilmiş Doğru İnanç
İçselcilik
Temelcilik
Bağdaşımcılık
Dışsalcılık
Tanımlar
Yukarıdan bir kavram seç.
İçselciliğin bir versiyonu olup, bilginin yapısını bir piramide benzetir. Doğru inançları bilgiye dönüştüren delillerin başka inançlara ihtiyaç duymayan, kendi kendini haklılandıran 'temel inançlar' üzerine kurulduğunu savunur.
Temel-üstyapı ayrımını reddeden içselci bir yaklaşımdır. Bir inancın haklılandırılması ve bilgi statüsü kazanmasının, öznenin tüm inanç sistemi ve diğer bilgileriyle arasındaki tutarlılık ve bağdaşım ilişkisine bağlı olduğunu ileri sürer.
İnancın haklılandırılmasında öznenin içsel mekanizmalarının yetersiz olduğunu, inancı haklı çıkaran faktörlerin (güvenilirlik, olasılık değeri vb.) bilen öznenin dışından geldiğini savunan haklılandırma teorisidir.
Platon’un Theaetetos diyalogunda öne sürülen standart bilgi tanımıdır. Buna göre bilginin var olması için öznenin inanç koşulunu, doğruluk koşulunu ve sağlam gerekçelere dayanma (haklılandırma) koşulunu aynı anda sağlaması gerekir.
Öznenin doğru bir önermeye beslediği inancın haklılandırılmasının, dış bir yardım almadan yalnızca öznenin kendi içsel zihinsel süreçleri ve bilinç halleriyle gerçekleştiğini savunan epistemolojik görüştür. Özne, içebakış veya düşünüm yoluyla delillerine karar verir.
Gerekçelendirilmiş Doğru İnanç
— Platon’un Theaetetos diyalogunda öne sürülen standart bilgi tanımıdır. Buna göre bilginin var olması için öznenin inanç koşulunu, doğruluk koşulunu ve sağlam gerekçelere dayanma (haklılandırma) koşulunu aynı anda sağlaması gerekir.
İçselcilik
— Öznenin doğru bir önermeye beslediği inancın haklılandırılmasının, dış bir yardım almadan yalnızca öznenin kendi içsel zihinsel süreçleri ve bilinç halleriyle gerçekleştiğini savunan epistemolojik görüştür. Özne, içebakış veya düşünüm yoluyla delillerine karar verir.
Temelcilik
— İçselciliğin bir versiyonu olup, bilginin yapısını bir piramide benzetir. Doğru inançları bilgiye dönüştüren delillerin başka inançlara ihtiyaç duymayan, kendi kendini haklılandıran 'temel inançlar' üzerine kurulduğunu savunur.
Bağdaşımcılık
— Temel-üstyapı ayrımını reddeden içselci bir yaklaşımdır. Bir inancın haklılandırılması ve bilgi statüsü kazanmasının, öznenin tüm inanç sistemi ve diğer bilgileriyle arasındaki tutarlılık ve bağdaşım ilişkisine bağlı olduğunu ileri sürer.
Dışsalcılık
— İnancın haklılandırılmasında öznenin içsel mekanizmalarının yetersiz olduğunu, inancı haklı çıkaran faktörlerin (güvenilirlik, olasılık değeri vb.) bilen öznenin dışından geldiğini savunan haklılandırma teorisidir.
Diyalektik
— Hegel’de düşüncenin ilerleme yasasıdır; tez, antitez ve sentez aşamalarından oluşur. Bir düşüncenin çelişki yaratması sonucunda tez ve antitezin doğrularını birleştiren sentezde aşılmasıyla kısmi hakikatlerden mutlak bilgiye ulaşılır.
Mütekabiliyetçi (Uygunluk) Doğruluk Teorisi
— İlk kez Platon tarafından ortaya atılan, bir önermenin dile getirdiği bilginin dış dünyadaki karşılık gelen olay veya olguyla uyuşması ve aynı yapıya sahip olması durumunda doğru olacağını savunan teoridir. Örnek: 'Kar beyazdır' önermesinin kar olgusuyla uyuşması.
Apaçıklık
— Descartes ve Spinoza tarafından geliştirilen, doğruluğun inancın kendi iç özelliklerinden bilindiğini savunan ölçüttür. Zihne dolaysız sunulan açıklık ve başka her şeyden farklı olan seçiklik özelliklerini kapsar.
Pragmatist Doğruluk Anlayışı
— William James ve John Dewey tarafından savunulan, bir inanç ya da önermenin doğruluğunu onun yararlılığı ile özdeşleştiren kuramdır. Buna göre eylemi başarılı kılan ve amaca ulaştıran bilgi doğrudur.
A priori Bilgi
— Deneyime dayanmayan, deneyimden tamamen bağımsız olarak akılsal ve mantıksal analizle (analitik önermelerle) bilinen bilgidir. Örnek: 'Tüm babalar erkektir' önermesi.
A posteriori Bilgi
— Deneyim yoluyla, duyusal gözlem ve ampirik araştırmalar sonucunda (sentetik önermelerle) kazanılan bilgidir. Örnek: 'Isıtılan metaller genleşir' önermesi.
Tanışıklık Yoluyla Bilgi
— Bertrand Russell’ın sınıflandırmasında doğrudan duyusal algıya, zihin içeriklerine veya soyut tümellere dayanan, nesne ve olguların bilgilenme biçimidir.
Metodolojik Kuşkuculuk
— Kuşkuyu kesin ve şüphe edilmez bilgiye ulaşmak için bir araç olarak kullanan yaklaşımı ifade eder; en ünlü uygulayıcısı Descartes’tır.
Epistemolojik Realizm
— İnsandan bağımsız bir dış gerçekliğin var olduğunu ve aklın bu dış gerçekliği olduğu gibi bilebileceğini, bilgiye bir sınır çizilemeyeceğini savunan olumlu epistemolojik görüştür.
Transandantal İdealizm
— Immanuel Kant’ın epistemolojik devrimidir. İnsanın bildiği şeyin nesnenin kendisi değil, zihnin a priori kategori ve kavramlarıyla inşa ettiği fenomenler olduğunu savunan felsefi görüştür.
⚑ Bu kavramlarda hata var
Paylaş
←
Ünite 1 Eşleştirme
Ünite 2
Epistemoloji
Ünite 3 Eşleştirme
→
Ana Sayfa
Dersler
Çalışmam
Hesabım