Ünite 4: Sokrates ve Sokratesçi Okullar — Araştır & Paylaş

Sokrates ile Sofistler arasındaki temel farklılıklardan birini anlatın.

Sokrates’in “erdem bilgidir” cümlesi ile ne söylemek istediğini anlatınız.

Diogenes’in çileciliğinin ana hatlarını anlatınız.

Descartes’in bilgi anlayışı ile Sokrates’inki arasında temel bir ortaklık var: Felsefe tarihinin birbirlerinden çok farklı zamanlarda yaşamış olan bu iki ünlü ismi, kendilerinden önceki felsefi bilgi birikimini güçlü bir biçimde sorgulamışlardır. Yeni bir felsefe ortaya koymuşlardır. Sokrates, bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir derken aslında kendisinden önceki bütün felsefelerin tahtını sarsmaktadır. Aynı şekilde Descartes da kendi dönemine kadar bilgi olarak kabul edilen her şeyi kenara iterek yeni bir felsefe inşa etmeye çalışmaktadır.

İnsanın temel amacı olan mutluluk, Sokrates’e göre, toplumsal-siyasal birliğin ifadesi olan Polis içinde ve Polis tarafından sağlanabilir. Polis, mutluluğun sağlanabilmesi için gerekli çerçeveyi çizen aktördür. İşte bu noktada, yasa, bu çerçeveyi çizen birliğin iradesinden başka bir anlam ifade etmez. Tam da bu sebeple, mutlu olmak isteyen insanların yapması gereken şeylerin başında yasalara itaat etmeleri gelir. Yasalara itaat ile birlikte insan mutlu olabilecektir.

Protagoras her şeyin ölçüsü insandır derken, evreni bilmek için bireysel duyumlarımızın ötesinde bir şeye sahip olmadığımızı ve her bireysel duyumun doğruluk talebinde bulunabileceğini dile getirmişti. Aristippos, basitçe, bu görüşü ahlak ve eylem alanına transfer etmiştir. Ona göre ahlaki iyi, bireysel haz duygusundan başka bir şey değildir. Dahası, her bireysel hazzın aynı ölçüde iyi olma iddiasında bulunabileceğini dile getirmiştir. Şöyle de söylenebilir, Protagoras için doğru bilginin ölçütü bireysel duyumlardır. Aristippos için de, benzer bir biçimde, bireysel duyumlar ahlakın ölçütüdür.