Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Felsefe Lisans Programı » Tarih Felsefesi 2

Ünite 1: Aydınlanma ve İlerleme İdeası: Kant ve Herder — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 20 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Aydınlanma (Kant tanımı) — İnsanın kendi suçu ile düşmüş olduğu ergin olmama durumundan kendi aklını kullanarak kurtulması sürecidir. Kant, bu süreçte insanın aklını doğru kullanma cesaretini göstermesi gerektiğini savunur, örn: 'Aklını kendi kullanma cesaretini göster' (Sapere aude!).

Doğa Planı (Kant) — Tarihte olayların kör bir rastlantı olmadığını, aksine insan türünün yeteneklerinin gelişmesini ve dünya yurttaşlığı düzenini amaçlayan gizli bir doğa yasalılığı olduğunu varsayan düzenleyici ilkedir, örn: Kant'ın tarihe bu plan varmış gibi bakmanın zorunlu olduğunu belirtmesi.

Hümanite (Herder) — Hem doğanın hem de tarihin en son ereği olan, insanı diğer canlılardan ayıran niteliklerin bütünü ve insanlık tarihinin içkin amacıdır, örn: Tarihte iyi ne başarıldıysa hümanite adına yapılmıştır.

Alman İdealizmi — 19. yüzyılda ortaya çıkan, aklı mutlaklaştırarak gerçekliğin temeline koyan ve tarihsel oluşu diyalektik yasalarla açıklayan felsefi sistemdir, örn: Fichte, Schelling ve Hegel'in sistem kurma çabaları.

Tarih Felsefesi — İnsanın tarihteki gelişimini, ilerlemesini ve tarihsel olayların gerisindeki evrensel yasa veya amaçları inceleyen felsefe dalıdır, örn: Voltaire'in bu terimi ilk kez kullanarak tarihte deneysel yasalar araması.

Mutlak — Koşullardan bağımsız olarak kendi başına varolan ve diğer her şeyin varlığının kendisine bağlı olduğu nihai gerçekliktir, örn: Alman idealistlerinin tarihi mutlak olanın bir görünüşü olarak ele alması.

Diyalektik — Kavramların veya tarihsel dönemlerin birbirlerinden mantıksal ve zorunlu olarak türemesini sağlayan gelişme ilkesidir, örn: Alman İdealizmi'nde gerçekliğin diyalektik zorunlulukla açıklanması.

Ergin Olamama Durumu — İnsanın kendi aklını başkasının rehberliği olmadan kullanamayış durumu ve akli yetersizliğidir, örn: Kant'a göre Aydınlanma bu durumdan kurtulmaktır.

Dünya Yurttaşlığı Düzeni — Kant'a göre insan türünün bütün doğal yeteneklerinin eksiksiz gelişebilmesini sağlayacak olan doğanın en üstün ve nihai amacıdır, örn: Tarihin gizli doğa planının yöneldiği son nokta.

Tarihsel Oluş — Tarihin donmuş bir olgular yığını olmayıp sürekli değişen, gelişen ve aşamalar halinde ilerleyen dinamik bir süreç olmasıdır, örn: Herder'in tarih aşamalarının içten içe birbirine bağlanması.

Evrimci Gelişme (Herder) — Evrende en basit yaşam biçiminden en karmaşık organizmalara ve en üstün varlık olan insana doğru kesintisiz bir yükseliş ve gelişme teorisidir, örn: Herder'in doğa ile tarihi bir bütün olarak ele alması.