Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Sabit esaslı basit indeks ile değişken esaslı (zincirleme) basit indeks arasındaki temel farkı açıklayarak, ilk iki devrede bu iki indeks değerinin neden birbirine eşit olduğunu gerekçelendirin.
Yanıt / ipucu
Sabit esaslı indekste temel devre hiç değiştirilmeden sürekli aynı yıla bölünür; değişken esaslı indekste ise her değer bir önceki yıla oranlanır. İlk devrede her iki yöntem de 0. devreye bölündüğü ve ikinci devrede her ikisi de 1. devreye bölündüğü için ilk iki devrede sonuçlar aynı çıkar.
Alıştırma 2myders hazırladı
Orijinal veri setine ulaşılamayan ancak geçmiş yıllara ait hem sabit esaslı hem de değişken esaslı indeks değerleri yayımlanmış bir ekonomik seri bulup, ünitedeki formülleri kullanarak bu iki indeks türü arasında karşılıklı dönüşüm hesaplamaları uygulayın.
Yanıt / ipucu
Sabit esaslıdan değişkene geçmek için ilgili yılın sabit esaslı indeksi bir önceki yılın sabit esaslı indeksine bölünür ve 100 ile çarpılır. Değişkenden sabite geçmek için ise değişken esaslı indeks bir önceki yılın sabit esaslı indeksiyle çarpılıp 100'e bölünmelidir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Tükettiğiniz üç temel gıda maddesini (örneğin ekmek, süt, peynir) seçerek, 'İndeks ortalaması tekniği' ile bu maddelerin basit fiyat indekslerinin ortalamasını hesaplayın ve bu yöntemin önem farkını dikkate almamasının dezavantajlarını tartışın.
Yanıt / ipucu
Her malın basit indeksi ayrı ayrı hesaplanıp aritmetik ortalaması alınır. Bu yöntem malların tüketim miktarlarındaki ağırlık farkını önemsemediği için ucuz ama az tüketilen bir malın aşırı fiyat değişimi genel indeksi yanıltıcı şekilde etkileyebilir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Laspeyres ve Paasche fiyat indekslerinin kullandıkları tartı türlerini karşılaştırarak, Türkiye'de TÜİK tarafından hesaplanan TÜFE ve ÜFE'de neden Laspeyres yönteminin tercih edildiğini veri toplama kolaylığı bağlamında değerlendirin.
Yanıt / ipucu
Laspeyres temel devre miktarını tartı alırken, Paasche hesaplanan yılın miktarını kullanır. Laspeyres, paydayı sabitlediği ve her yıl miktar verisi toplama zorunluluğunu ortadan kaldırdığı için TÜFE ve ÜFE hesaplamalarında daha pratik bulunur.
Alıştırma 5myders hazırladı
Fisher İdeal İndeksi'nin matematiksel tanımını inceleyerek, bu indeksin Laspeyres ve Paasche indeksleri arasındaki konumunu açıklayın ve pratik uygulamalarda neden Laspeyres kadar yaygın kullanılmadığını araştırarak yorumlayın.
Yanıt / ipucu
Fisher indeksi, Laspeyres ve Paasche indekslerinin geometrik ortalamasıdır ve bu iki değerin arasında yer alır. Teorik olarak ideal kabul edilmesine rağmen, farklı tartıların getirdiği hesaplama zorlukları ve maliyetler nedeniyle uygulamada daha az tercih edilir.
