İnfografik
Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » İşletme Lisans Programı » Teknoloji, İnovasyon ve Girişimcilik
← Ünite 6
Teknoloji, İnovasyon ve Girişimcilik

Ünite 6: İnovasyon Ekosisteminin Oluşturulması ve Geliştirilmesi

4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu
Türkiye'de teknoparkların yasal altyapısını oluşturan ve kurulmalarını hızlandıran bu kanun 2001 yılında yürürlüğe girmiştir. Kanun kapsamında teknoparklarda faaliyet gösteren Ar-Ge firmaları ve çalışan personeller için çok önemli vergi muafiyetleri ve istisnalar tanımlanmıştır.
Türkiye'deki Aktif TGB Sayısı (Kasım 2019)
2019 yılı Kasım ayı verilerine göre Türkiye'de toplam 85 adet Teknoloji Geliştirme Bölgesi (TGB) ilan edilmiştir. Bu bölgelerin 66 tanesi aktif olarak faaliyet gösterirken, kalan 19 tanesinin kuruluş ve altyapı çalışmaları devam etmektedir.
TGB Yoğunluğunun En Yüksek Olduğu İller
Türkiye'deki Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin coğrafi dağılımına bakıldığında, sanayi ve akademik altyapının güçlü olduğu İstanbul, Ankara, İzmir ve Kocaeli illerinin en fazla teknoparka ev sahipliği yapan şehirler olduğu görülmektedir.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın Kuruluşu
Türkiye'de bilim, sanayi ve teknolojinin kurumsal birlikteliğini sağlamak amacıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (STB) 2011 yılında kurulmuştur. STB, Türkiye'nin ilk teknoloji bakanlığı olma unvanına sahiptir.

Anahtar Kavramlar

Ulusal İnovasyon SistemiBir ülkede inovasyonların üretilmesi, paylaşılması, yayılması ve ticari/toplumsal faydaya dönüştürülmesiyle ilgili tüm kurumsal, yasal ve yapısal faktörleri içeren sistem bütünüdür. Örneğin, devlet teşvikleri, üniversite araştırmaları ve sanayi üretiminin bu sistem dahilinde koordine edilmesi hedeflenir.
Kamu-Üniversite-Sanayi İş birliği (KÜSİ)Kamu, üniversite ve sanayi aktörlerinin kendi uzmanlık alanları doğrultusunda bir araya gelerek, ekonomik kalkınma ve teknoloji üretimi amacıyla sinerji oluşturdukları iş birliği modelidir. Üniversitenin ürettiği teorik bilginin sanayide katma değerli ürüne dönüşmesini sağlar.
Teknoloji Geliştirme Bölgesi (Teknopark)Üniversiteler, araştırma kurumları ve sanayi kuruluşlarının aynı fiziki alanda iş birliği yaparak yeni teknolojiler geliştirdikleri, Ar-Ge odaklı firmaların kümelendiği coğrafi bölgelerdir. Türkiye'de 4691 sayılı kanunla kurulmuşlardır.
Teknoloji Transfer Ofisi (TTO)Üniversitelerde üretilen bilimsel ve teknolojik araştırma sonuçlarının, patentlerin ve akademik bilginin sanayiye aktarılarak ticarileştirilmesini sağlayan arayüz kuruluşlarıdır.
Teknoloji Geliştirme Merkezi (TEKMER)Girişimcilik ekosistemindeki aktörlerin iş birliğiyle, teknoloji tabanlı yeni işletmelerin kurulmasını ve büyümesini desteklemek amacıyla kuluçka hizmetleri sunan yapılardır.
Kuluçka Merkezi (İnkübatör)Yeni kurulan teknoloji tabanlı startupların büyümesini hızlandırmak amacıyla onlara ofis alanı, finansman, mentörlük, danışmanlık ve iş ağı gibi imkanları belirli bir süre (genellikle 6-12 ay) sağlayan yapılardır.
Küme (Kümelenme)Aynı faaliyet alanında faaliyet gösteren, hem rekabet eden hem de iş birliği yapan şirketlerin, tedarikçilerin ve ilgili kurumların belirli bir coğrafi bölgede yoğunlaşmasıdır. Porter tarafından literatüre kazandırılmıştır.
Mükemmeliyet MerkeziBelirli bir spesifik alanda yüksek teknolojik altyapı ve nitelikli insan kaynağıyla uzmanlaşarak, o alanın gelişimi için ileri düzey Ar-Ge, eğitim ve danışmanlık hizmeti sunan odaklanmış araştırma merkezleridir.
Melek YatırımcıTeknoloji tabanlı ve büyüme potansiyeli yüksek olan erken aşama startuplara, kendi kişisel sermayeleriyle hisse karşılığında finansal destek ve mentörlük sağlayan bireysel yatırımcılardır.
Risk Sermayesi (Venture Capital)Bireysel yatırımcılardan farklı olarak, anonim şirket statüsünde faaliyet gösteren ve yüksek büyüme potansiyeline sahip girişimlere hisse karşılığında büyük ölçekli kurumsal sermaye desteği sağlayan finansal kuruluşlardır.
İnovasyon EkonomisiNitelikli iş gücü, yüksek getirili iş olanakları, hızla büyüyen teknoloji firmaları ve girişimcilik faaliyetleriyle karakterize edilen, bilgi ve yeniliğe dayalı modern ekonomik yapıdır.
Sektörel İnovasyon SistemiDoğrudan belirli bir endüstriyel sektöre özel olarak yapılandırılmış, o sektörün teknolojik altyapısını, bilgi akışını ve özgün problemlerini çözmeyi hedefleyen özelleştirilmiş inovasyon ağıdır.
Bölgesel İnovasyon SistemiCoğrafi yakınlığın sağladığı avantajları kullanarak, belirli bir bölgedeki yerel aktörlerin (üniversite, yerel sanayi, yerel yönetimler) inovasyon faaliyetlerini koordine eden alt sistemdir.

Diğer Önemli Bilgiler

2008 Yılı Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri Kanunu

Özel sektörün kendi bünyesinde Ar-Ge yapmasını teşvik etmek amacıyla 2008 yılında Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun yürürlüğe girmiştir. Bu kanunla, şirketlerin Ar-Ge ve Tasarım Merkezi kurmalarına devlet desteği sağlanmıştır.

TEKMER'lere Sağlanan KOSGEB Desteği

KOSGEB, TEKMER kurma ve işletme hakkına sahip kuruluşlara 5 yıl süreyle; personel, makine-teçhizat, yazılım, mobilya, donanım, eğitim ve danışmanlık giderleri için %75 oranında hibe ve destek sağlamaktadır.

Porter'ın Küme Tanımı (1998)

Michael Porter, 1998 yılında kümeyi; aynı alanda faaliyet gösteren, hem rekabet eden hem iş birliği yapan şirketlerin, uzmanlaşmış tedarikçilerin ve ilgili kurumların belirli bir coğrafyadaki yoğunlaşması olarak tanımlayarak literatüre kazandırmıştır.

Vannevar Bush'un Tarihi Raporu (1945)

Vannevar Bush tarafından 1945 yılında ABD Başkanına sunulan 'The Endless Frontier' (Sonsuz Sınır) isimli rapor, üniversitelerde yapılan temel araştırmaların ve devlet destekli bilimsel çalışmaların ekonomik kalkınmadaki önemini ortaya koyan ilk ve en önemli tarihi belgelerden biridir.

TGB'lerde Akademisyenlere Şirket Kurma Hakkı

Normal şartlarda devlet memuru veya öğretim elemanı olan kişilerin şirket kurması yasakken, 4691 sayılı kanun kapsamında akademisyenlerin Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Ar-Ge şirketi kurmalarına ve bu şirketlerin yöneticisi olmalarına yasal izin verilmiştir.

Sınavda Dikkat Et

  • KÜSİ modelinde aktörlerin rollerini karıştırmayın: Bilgi üretmek üniversitenin, yasal çerçeve çizmek kamunun, bilgiyi ürüne dönüştürmek ise sanayinin görevidir.
  • Teknoparkların (TGB) yasal dayanağının 2001 tarihli 4691 sayılı kanun olduğunu ve sağlanan temel teşviklerin vergi muafiyetleri olduğunu mutlaka hatırlayın.
  • Melek Yatırımcı (bireysel sermaye) ile Risk Sermayesi (anonim şirket/kurumsal fon) arasındaki kurumsal yapı farkı sınavlarda sıkça sorulmaktadır.
  • Mükemmeliyet merkezlerinin 'sosyal bilimler dahil her alanda kurulabileceğini' ve 'tek bir spesifik konuya odaklandığını' unutmayın.
  • İşletmelerin inovasyon amaçları tablosundaki (Pazar, Ürün, Üretim/Tedarik) kırılımlara dikkat edin; pazar payı artırmanın pazarla, maliyet düşürmenin üretimle ilgili olduğunu bilin.
  • Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın 2011 yılında kurulduğunu ve Türkiye'nin ilk teknoloji bakanlığı olduğunu akılda tutun.