Ünite 4: Avrupa-Doğu Roma (Bizans) Tarihi ve Uygarlığı (MS. 4-15. Yüzyıl) — Önemli Kavramlar

Frank krallığını yöneten ve Pepin'in papanın desteğiyle tahtı ele geçirmesiyle sona eren erken ortaçağ hanedanıdır. Bu hanedanın yerini Karolenj Hanedanı almıştır.

Büyük Karl (Charlemagne) döneminde eğitim aktivitelerinin, manastır okullarının ve scriptoriumların artırılmasıyla antik Latin eserlerinin günümüze ulaştırıldığı kültürel canlanma dönemidir.

843 yılında Büyük Karl’ın imparatorluğunu üç torunu arasında paylaştıran ve erken Almanca ile Fransızcanın metinlerde yer almasıyla iki ayrı dilin ve ulusun doğuşunu belgeleyen antlaşmadır.

Merkezi otoritenin yokluğunda, güçlü savaş lordlarının zayıf insanlara koruma sağladığı, karşılığında köylülerin ve vassalların sadakat ve hizmet sözü verdiği politik, sosyal ve ekonomik düzendir.

Feodal sistemde bir lorda bağlılık yemişi eden, askeri hizmet sunmak ve kurultayda tavsiyede bulunmakla yükümlü olan profesyonel savaşçı veya bağlaşık sınıftır.

Ortaçağ tarım ekonomisinin temelini oluşturan, lordun malikanesinde köylülerin ve serflerin tüm ihtiyaçlarını kendi kendine karşıladığı kapalı ekonomik ve sosyal birimdir.

Köle ile özgür köylü arasında yer alan, hiçbir yasal hakkı olmayan, seyahat edemeyen, bir eşya gibi alınıp satılan ve toprağa bağlı olarak çalışan köylü sınıfıdır.

Fransa'daki Cluny manastırından yayılan, ruhban sınıfının krallardan ve evlilikten bağımsızlaşarak yalnızca Papaya itaat etmesini savunan ve kiliseyi bağımsızlaştıran reform hareketidir.

Papa II. Nicholas tarafından 1059'da kurulan ve papayı seçme yetkisine sahip olan kurul olup, papatyanın yerel İtalyan ve Alman imparatorluk baskısından bağımsızlaşmasını sağlamıştır.

İngiltere'yi fetheden Norman kralı Guillaume tarafından ülkenin tüm kaynakları, malları ve nüfusu hakkında fikir sahibi olmak amacıyla 1080-1086 yıllarında yaptırılan detaylı sayım kaydıdır.

1215 yılında İngiliz halkının ve aristokrasisinin baskısıyla Kral John'un onayladığı, kraliyet otokrasisini sınırlayan ve modern hukuk devletinin temelini atan belgedir.

İngiltere kralı I. Edward tarafından 1295 yılında aristokrasiye ek olarak ilk defa kasaba ve kent sözcülerinin de dahil edilerek toplandığı genişletilmiş parlamento meclisidir.

Fransa'da Güzel Philip tarafından Yüzyıl Savaşları'nın finansmanı amacıyla ruhban, aristokrasi ve kent soylulardan oluşturulan ancak İngiliz Parlamentosu kadar etkili olamamış meclistir.

Ortaçağ manastırlarında antik el yazmalarının ve dini metinlerin kopya edilerek çoğaltıldığı özel bölümdür.

Doğu Roma (Bizans) imparatorlarının hem dünyevi egemenliğe sahip otokratik hükümdar hem de kilisenin koruyucusu ve ruhani lideri konumunda bulunmasını ifade eden yönetim modelidir.

313 yılında Constantinus ve Licinius tarafından yayımlanan, Hristiyanlara ve diğer din mensuplarına din özgürlüğü tanıyarak kovuşturmalara son veren ferman.

325 yılında Constantinus tarafından toplanan ve Arius'un görüşlerini mahkum ederek İsa'nın Baba ile aynı özden olduğunu kararlaştıran ilk ekümenik kilise konsilidir.

İsa'da insani ve tanrısal özelliklerin değişmeksizin tek bir ilahi tabiatta birleştiğini savunan ve özellikle Mısır ile Suriye'de yayılan teolojik görüştür.

İsa'nın hem tam insan hem tam tanrı olarak iki ayrı tabiata sahip olduğunu savunan ve Chalcedon Konsili ile resmi kilise inancı olarak kabul edilen görüştür.

İmparator Heracleius tarafından kurulan, Anadolu'nun askeri bölgelere bölündüğü ve köylülere toprak verilerek daimi bir yerli milis ordusu oluşturulduğu idari-askeri sistemdir.

III. Leon tarafından 726'da başlatılan, aziz ve Meryem tasvirlerinin (ikonaların) tapınılmasını yasaklayan ve tahrip edilmesini öngören politika dönemidir.

Makedonya hanedanı döneminde VI. Leon'un emriyle Justinianus'un hukuk içtihatlarının eski Yunancaya özetlenerek uyarlanmasıyla oluşturulan yeni kanun külliyatıdır.

Bizans İmparatoru I. Justinianus döneminde derlenen ve modern Avrupa medeni hukukunun temelini oluşturan en kapsamlı Roma hukuku külliyatıdır.

Erken dönemde baskı gören Hristiyanların ölülerini gömmek ve ibadet etmek amacıyla yer altına kazarak oluşturdukları mezarlık dehlizleridir.

Hz. İsa ve azizlerle ilgili olan veya onlardan arta kalan, inananlar tarafından kutsal kabul edilen eşya ve parçalardır.