Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Tarih Lisans Programı » Tarih Metodu

Ünite 8: Osmanlı-Türk Tarih Yazıcılığı — Boşluk Doldurma

Özetten alınan cümlelerde eksik kavramı yaz. 14 soru var.

1 / 140 doğru

Özellikle Osmanlı tarih yazarları üzerinde derin izler bırakmıştır.

Özellikle siyâsetnâmeler Osmanlı tarih yazarları üzerinde derin izler bırakmıştır.

İskender’in Kâbusnâme’si, Nizâmülmülk’ün Siyâsetnâme’si ve Ebu Hamid Muhammed Gazalî’nin Nasihatü’l-Mülûk adlı eserleri Osmanlı müverrihlerinin yakından bildiği ve bazıları defalarca Türkçe’ye tercüme edilmiş temel Büyük Selçuklu devri eserleridir.

Memlûk tarihçiliği, biyografik tarih yazarlığı ile umûmî tarihleri "el-Havâdis vel-Vefeyât" adı altında birleştirmiştir.

Osmanlı tarihçiliğinin ilk dönemlerinde öne çıkan türlerden biri gazavatnâmelerdir.

Türün Anadolu'daki öncülleri ise Battalnâme, Dânişmendnâme ve Saltuknâme gibi menâkıbnâmelerdir.

Askeri başarıların zafernâme, kalelerin ele geçirilmesinin fetihnâme, bir dizi fethi içeren seferlerin ise sefernâme olarak adlandırıldığı bilinmektedir.

Bu dönemde ayrıca inşâ kurallarına göre resmi belge ve mektupları derleyen münşeat mecmuâları gelişmiş, ilk Türkçe münşeatlar Fatih devrinde görülmüştür.

Ayrıca sarayda padişahın zaferlerini ve vasıflarını yüceltmek amacıyla yarı-resmi saray tarihçiliği olan şehnâmecilik müessesesi bu dönemde temellerini atmış; Acem şairleri Farsça gazânâmeler ve hünkârnâmeler kaleme almıştır.

Yavuz’un babasına karşı mücadelesi ve sert imajı nedeniyle yıpranan hanedar itibarını düzeltmek için Selimnâme literatürü oluşturulmuş, Yavuz lakabı adaletli bir kahraman figürüne dönüştürülmüştür.

Kanûnî de kendi seferlerini ve fetihlerini anlatan çok sayıda Süleymannâme ve Zigetvar üzerine Sigetvar-nâmeler yazdırarak 1550'lerde şehnâmeciliği resmi bir kuruma dönüştürmüştür.

Feridun Ahmed Bey’in Münşeâtü’s-Selâtîn’i, Hoca Saadeddin Efendi’nin Tâcü’t-Tevârih’i, Mustafa Selânikî’nin günlük tarzındaki Tarih-i Selânikî’si ve Defterdar Sarı Mehmed Paşa’nın Zübde-i Vekayiât’ı klasik dönemin diğer dev eserleridir.

Asır boyunca Antepli Ahmed Âsım Efendi, Şânî-zâde Mehmed Atâullah Efendi, Sahhaflar Şeyhizâde Mehmed Es’ad Efendi (Üss-i Zafer yazarı) gibi önemli vakanüvisler görev yapmıştır.

Seyahatname, hatırat, şehircilik ve mimari tarihleri (Mehmet Raif’in Mir’ât-ı İstanbul’u vb.) artmış, geçmişteki takvimlerin modern versiyonu olan salnâmeler doğmuştur.

II. Meşrutiyet döneminde kurulan Tarih-i Osmanî Encümeni ile tarihçilik kurumsal bir kimlik kazanmış, bu kurum ileride Türk Tarih Kurumu’nun temelini oluşturmuştur.