Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Sıra Sizde 1
Osmanlı tarih yazıcılığının hangi miraslar üzerinde doğduğunu ve nasıl bir sentez oluşturduğunu açıklayınız.
Kitabın yanıtı
Osmanlı tarihine ait bir konuyu öğrenmek için önce el kitaplarına müracaat edilir. Ansiklopediler, genel tarihler, sözlükler ve nihayet araştırdığımız konunun çağdaş kaynakları okunur. Ardından arşivler taranarak o konudaki belgelere bakılır.
Sıra Sizde 2
Menâkıbnâmeler, gazavatnâmeler ve fetihnâmelerin ortak özelliklerini belirtiniz.
Kitabın yanıtı
Her ikisi de resmi tarihçilik olarak ortaya çıkmıştır. Şehnâmecilik daha ziyade İran tarihçiliği geleneğini takip etmiş iken; vakanüvislik İslam tarihi geleneğinde gelişmiştir.
Sıra Sizde 3
Fatih döneminde tarih yazıcılığında yaşanan canlanmanın nedenlerini ve Osmanlı tarihçilerinin bu dönemdeki faaliyetlerini açıklayınız.
Kitabın yanıtı
Hayır. Gerek vak’anüvisler ve gerekse özel tarih yazanlar, konularını ya kendi dönmelerinden önce ya da kendi dönemlerinden veya farklı konulardan seçmişlerdir. Osmanlı padişahlarının siyasi ve idari faaliyetlerini yazdıkları gibi, fetih, savaş, barış, zaferler ve mağlubiyetleri de konu edindikleri tarihler yazmışlardır.
Sıra Sizde 4
Selimnâmeler ve Süleymannâmelerin yazılma amaçlarını ve bu eserlerin içeriğini açıklayınız.
Kitabın yanıtı
16. yüzyılın sonlarından itibaren devlet düzeninde meydana gelen aksaklıklara çözüm önerileri sunmak için kaleme alınmışlardır. Sorunların çözüldüğü dönemlerde bu tür eserlere pek rastlanmaz iken, problemlerin arttığı dönemlerde ise çeşitli isimler altında çoğalmışlardır. Bu açıdan 16. Yüzyılın sonlarından 19. Yüzyıla kadar Islahatname türü eserlere rastlamak mümkündür.
