JırKazak Türkçesindeki halk edebiyatında halk türkülerine verilen ad olup, Batı Türkçesindeki terimlerden farklı olarak sözlü gelenekte yaygın biçimde kullanılır. Örneğin Kazaklar halk türkülerine jır veya ölen derler.
AkınKazak halk ozanlarına verilen isimdir. Akınlar irticâlen şiir söyler, diğer akınlarla atışır (aytısu) ve halk hikâyeleri ile destanlar anlatırlar.
AytısuKazak halk edebiyatında akınların karşılıklı olarak atışmasını, şiir yarışması yapmasını ifade eden önemli bir gelenektir.
KoştasuDaha çok ayrılık ve hasret duygularını terennüm eden, Kazaklar arasında en çok rağbet gören türkü türüdür. Bu türküler vasıtasıyla halk Rus istilasına karşı tepkilerini dile getirmiştir.
CoktavKazak Türkçesindeki ağıt türünden olan şiirlerin muhtevalarına göre aldığı adlardan biridir. Yestürdüğ ve köñül aytu ile birlikte tasnif edilir.
RepresiyaSovyet döneminde, 1937-1939 yılları arasında yeni rejime ayak uyduramayan Kazak sanatçı ve aydınların katledildiği baskı ve tasfiye hareketidir.
Açık e (ä)Kazak Türkçesinde bulunan, Türkiye Türkçesindeki e'den daha açık ve geniş, a'ya yaklaşan uzun telaffuz edilen bir ünlüdür. Genellikle ilk hecede yer alır, örneğin 'ädet' veya 'äzır'.
Ünsüz UyumuKelime içerisinde ve eklenme sırasında ünsüzlerin tonluluk-tonsuzluk bakımından gösterdiği uyumdur. Kazak Türkçesinde bu uyum sağlam bir şekilde işler, örneğin 'bızge', 'adamğa'.
Aitlik EkiTonsuz ünsüzlerden sonra +qı/+ki, ünlü ve tonlu ünsüzlerden sonra +ğı/+gi şeklinde gelerek yer ve zaman bildiren sıfatlar türeten ektir. Örnek: meydandağı.
Vasıta Hâl EkiKazak Türkçesinde ekleşmiş şekilde görülen, ünlü ve tonlu ünsüzlerden sonra +menen/+men, z ve j harflerinden sonra +benen/+ben, tonsuzlardan sonra +penen/+pen şeklinde kullanılan hâl ekidir.
Eşitlik HâliEski Türkçedeki teg benzetme edatının bugün ekleşmiş biçimi olan +dAy/+tAy veya -şA şeklindeki ektir. Örnek: şatırınday (çadır gibi).
İyelik Kökenli Şahıs EkleriFiil çekimlerinde şahsı gösteren, iyelik eklerine benzerlik gösteren ek grubudur. Teklik 1. şahısta -m, çokluk 1. şahısta -k ekleri kullanılır.
Niyet Fikirli Gelecek ZamanGelecek zamanın -maq(şı), -mek(ş ) ekleriyle yapılan, aynı zamanda istek ve niyet anlamı taşıyan kipidir. Örnek: almaqpın (almak niyetindeyim).
Teyis (ti)Gereklilik kipinin ikinci şeklini kurmak için -uv/-üv iyelik ekli fiil gövdelerinden sonra getirilen ve gereklilik bildiren kelimedir. Örnek: aluvım teyisti.
İstek Kipi (-ğay)Kazak Türkçesinde istek çekiminin birinci şeklini oluşturan -ğay, -gey; -qay, -key ekleridir. Örnek: barğaymın (gedeyim).
Birlik Sayı Ekiİsimden isim yapan +Av ekinin 1'den 7'ye kadar olan sayılara gelerek beraberlik ifade etmesidir. Örnek: ekev (ikisi), törtev (dördü).
Yuvarlak Sayı Ekiİsimden isim yapan +dağan/+degen veya +tağan/+tegen eklerinin yuvarlak sayılara gelerek '-larca' anlamı vermesidir. Örnek: ondağan (onlarca).
Zarf-fiil (-mAyInşA)Türkiye Türkçesindeki '-madan' zarf-fiil ekine karşılık gelen, olumsuzluk ve sınırlama bildiren zarf-fiil ekidir. Örnek: almayınşa (almadan).
Dönüşlülük ZamiriKazak Türkçesinde kendi anlamını veren 'öz' kelimesidir ve iyelik ekleriyle çekimlenir. Örnek: özüm (kendim).
Üleştirmeli Sayı SıfatıSayıların tekrar edilmesi ve ikinci sayının üzerine ayrılma hâl ek_i (+dAn) getirilmesiyle yapılan sayı sıfatıdır. Örnek: iki ekiden (kişer).
Son Çekim Edatlarıİsim ve isim soylulardan sonra gelerek kelime ile cümledeki diğer unsurlar arasında gramer ilişkisi kuran müstakil kelimelerdir. Örnek: üçün, qaray, deyin.
Cümle Başı BağlaçlarıCümeleleri anlam bakımından birbirine bağlayan bağlaçlardır. Örnek: bırak, degenmen, öytkeni (çünkü).
Sıfat-fiil (-Ar, -r)Geniş zaman sıfat-fiil eki olup nesnelerin geçici hareket vasıflarını karşılar. Örnek: aytar söz (söyleyecek söz).
İsim-Fiil (Hareketi Adı)Fiillerden hareket adı türeten -(U)v ve -(I)s ekleridir. Örnek: jazuv (yazmak), tartıs (çekiş).
Hazırlık DönemiÇağdaş Kazak edebiyatının XIX. yüzyılda Rus istilası ile başlayan, aydınların Rusça öğrenip Batı edebiyatını tanıdığı ilk dönemidir. Abay ve Çokan Velihanov bu dönemin öncüleridir.
