Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Eleştiri Kuramları

Ünite 7: Metinlerarasılık — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 18 kelime var.

1 / 180 doğru

Gérard Genette’in iki yapıt arasındaki olası her tür alışverişi düzenli bir sınıflandırmaya tabi tutmak için önerdiği ve metinlerarasılığı da kapsayan üst kavramdır.

Metinlerarasılık — Bir metin ile başka bir metin arasındaki her tür alışveriş ve ilişki ağıdır. Julia Kristeva tarafından literatüre kazandırılmış olup, her metnin önceki metinlerin eritilmesi ve dönüşümünden oluşan bir alıntılar mozaiği olduğunu savunur.

Mozaik — Metinlerarasılık bağlamında, bir metin içerisinde birbirinden farklı parçaların, alıntıların veya söylemlerin yan yana getirilerek yeni bir doku oluşturulmasıdır.

Yaptakçılık — Çeşitli unsurların veya malzemelerin, kendi olağan işlevleri dışında başka bir amaç yerine getirmesi amacıyla yeni bir bütünde bir araya getirilmesi ve montajlanması etkinliğidir.

Palimpsest — Yüzeyi kazınarak üzeri yeniden yazılan parşömen anlamına gelir; metinlerarasılıkta her yazınsal metnin altında başka metinlerin izlerinin bulunduğu olgusunu simgeler.

Bütünce (Corpus) — Karşılaştırmalı yazın eleştirisinde, üzerinde çözümleme yapmak amacıyla bir araya getirilen benzeşik türden metinlerin toplamıdır.

Bağlam Değiştirme — Kristeva’nın başlangıçta göstergeler dizgesinden başka bir dizgeye geçişi belirtmek için kullandığı, eski bir yapıttan gelen unsurun yeni metinde yazarca verilen yeni bir anlam kazanması sürecidir.

Söyleşimcilik (Diyaloglaştırma) — Mihail Bahtin’in kuramına dayanan, bir sözcenin başka sözcelerle ilişki ve etkileşim içinde olmadan var olamayacağını savunan felsefi ve dilbilimsel bir kavramdır.

Çokseslilik (Polifoni) — Bahtin’in özellikle roman türüne atfettiği; farklı toplumsal söylemlerin ve seslerin roman içerisinde bağımsız ve bir arada duyurulması olgusudur.

Parodi (Yansılama) — Gérard Genette’in ana-metinsellik kategorisinde yer alan, bir yapıtın biçemini değiştirmeden konusunu gülünçleştirme veya eğlendirme amacıyla dönüştürme yöntemidir.

Pastiş (Öykünme) — Bir gönderge-metnin yergisel bir amaç gütmeden, yalnızca biçemini ve yazım özelliklerini taklit etmeye dayanan metinlerarası türev yöntemidir.

Alımlama Kuramı — 1960’lardan bu yana edebiyat eserlerinin anlam ve yorumunda okurun aktif rolünü ve katılımını inceleyen eleştirel kuramlar bütünüdür.

Metinselaşkınlık — Gérard Genette’in iki yapıt arasındaki olası her tür alışverişi düzenli bir sınıflandırmaya tabi tutmak için önerdiği ve metinlerarasılığı da kapsayan üst kavramdır.

Tanımlık (Epigraf) — Bir yapıtın ya da bölümün başında tek başına yer alan, kitabı temsil eden, özetleyen ve en öze indirgenmiş alıntı biçimidir.

Gizli Alıntı (Aşırma) — Ayraç, tırnak veya italik yazı kullanılmaksızın, bir sözcenin veya düşüncenin kaynağı belirtilmeden başkasının metninin kendi malıymış gibi gösterilmesidir.

Anıştırma — Bir kişi, nesne veya metne doğrudan adını anmadan, yarım ipuçları ve örtük telkinlerle okurun belleğini harekete geçiren dolaylı bir alıntı biçimidir.

Kolaj — Daha önce var olan yapıtlardan, gazete manşetlerinden, ilanlardan veya günlük yaşam unsurlarından seçilen parçaların yeni bir metin içine sokulmasıdır.

Alaycı Dönüştürüm — Bir yapıtın konusunu değiştirmeden, sıradan ve yergisel bir biçemde, gönderge metne karşı saldırgan bir dille yeniden yazılmasıdır.

Örgesel-Dönüşüm — Anlamsal ••• yöntemlerinden biri olup, alt-metindeki bir örgenin (motif) kaldırılarak yerine ana-metinde başka bir örgenin konulmasıdır.