Ünite 8: Sözdizimde Temel Kavramlar — Araştır & Paylaş

Özsoy (1997: 10) şöyle demektedir: “Üretici Dilbilgisi Kuramı ortaya atıldığı 1957 yılından bu yana evrensellik arayışı içinde bir çok evrelerden geçmiştir.” Kuramın farklı evreleri şu şekildedir: Ölçünlü Kuram, Genişletilmiş Ölçünlü Kuram, İlkeler ve Parametreler (Değiştirgenler), (Yönetim ve Bağlama Kuramı), Minimalist (Yetinmeci) Program. Bu evreler arasında en farklı olan Minimalist Yaklaşımdır.

Yazar, Türkçe dilbilgisi kitaplarındaki ad durum eklerinin bağlamdan yani tümceden bağımsız öğretildiğini belirtiyor. Oysa durum ekleri tümce içinde anlam kazanır. Bunun yanı sıra, söz edilen diğer sorunlardan bazıları, söz dizilimleri ile ilgilidir. Türkçede geleneksel dilbilgisi kitaplarında “devrik yapı” adı verilen tümce yapıları da bulunmakla birlikte, kitaplar bu yapıları yeterince açıklamamaktadırlar. Ayrıca, gizli özne ve zaman, kip, görünüş kavramlarını sorunlu kullanımından da söz edilmektedir.

Dil edinim sürecindeki bebeklerin çevrelerinde konuşulan dili birebir taklit etme yerine, onu yaratıcı biçimde kullandıklarını gözleriz. Örneğin daha önce hiç duymadıkları yapıları üretebilirler. “Bak, oğlum jandarma” diyen anneye “jandaracağım işte” diyen bir çocuk dili yaratıcı biçimde kullanıyordur. Benzer şekilde karpuz meyvesini ilk kez gören dil edinim sürecindeki çocuk, ona “top” adını verebilir. Bu yaratıcı kullanım çeşitlendirilebilir ve içsel anlamda çocuğun doğuştan getirdiği dil edinimi ve kullanımı yetisi ile yakından ilişkilidir.

Öğrendiğiniz yabancı dilin özellikleri, o dile göre farklılık gösterecektir. Bunu o dile ilişkin her hangi bir dilbilgisi kitabında bulabilirsiniz. Türkçe yazılmış İngilizce, Almanca, Fransızca, İspanyolca ve İtalyanca dilbilgisi kitaplar da bulunmaktadır.