Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Orhun Türkçesi

Ünite 3: Köktürkler — Veri Tablosu

Köktürk Kağanlığı Dönemleri ve Önemli Unsurlar

Öge / Dönem	Kurucusu / Lideri	Önemli Olaylar / Özellikler	Yıkılış Sebebi
I. Köktürk Kağanlığı	Bumın Kağan	Avarlar yenildi, tam bağımsızlık kazanıldı, İpek Yolu kontrolü sağlandı.	İç çekişmeler, boylar arası çatışmalar ve Çin işgali (630-659).
II. Köktürk Kağanlığı	İlteriş Kağan (Kutlug)	Çin esaretinden kurtulunarak Ötüken'de yeniden kuruldu, Tonyukuk baş danışman oldu.	Basmıl, Karluk ve Uygur iktidar çekişmeleri, Uygurların son vermesi (745).
Bumın Kağan	Bumın Kağan	Tarihte 'Türk' adını resmî devlet adı olarak kullandı, Avarları yenip devleti kurdu.	Ölümü üzerine yerine Kara Kağan geçti.
İştemi Yabgu	İştemi Yabgu	Devletin batı kısmını yönetti, Sasanilerle ittifak yaparak Heftalitleri yıktı, Bizans'a elçi gönderdi.	Batı teşkilatının zamanla merkezden kopması.
Taspar Kağan	Taspar Kağan	Devleti ileri götürmeye çalıştı ancak Budizme eğilim gösterip tapınak yaptırdı.	Yanlış politikalar ve taht kavgalarına zemin hazırlaması.
İlteriş Kağan	Kutlug Kağan	Çin Seddi dışındaki dağlarda örgütlenerek II. Köktürk'ü kurdu, 17 kez Çinlilerle savaştı.	Türgişlerle savaşırken 691'de hayatını kaybetti.
Kapgan Kağan	Kapgan Kağan	Kağanlığı çağın en büyük askeri gücü yaptı, bütün Türk boylarını tek çatıda topladı.	Bayırkular isyanı sırasında pusuya düşürülerek öldürüldü.
Bilge Kağan ve Köl Tigin	Bilge Kağan	Devlet altın çağını yaşadı, Köl Tigin'in komutanlığıyla güçlendi, yazıtlar dikildi.	Köl Tigin'in ölümü ve Bilge Kağan'ın zehirlenerek öldürülmesi.