Ünite 5: Orhun Türkçesi Grameri-I Ses Yapısı ve Söz Yapımı — Veri Tablosu

Orhun Türkçesi Ses ve Söz Yapımı Karşılaştırma Tablosu

Dilbilgisi Kategorisi	Orhun Türkçesindeki Durum	Türkiye Türkçesindeki Karşılığı / Gelişimi	Örnekler
Söz Başı /d/ ve /g/	Sadece /t/ ve /k/ sesleri yer alır.	/d/ ve /g/ seslerine dönüşmüştür.	teg- (değ-), kel- (gel-)
Söz İçi ve Sonu /g/	İkinci/sonraki hecelerde korunmuştur.	Genellikle düşmüştür.	katıg > katı, ölüg > ölü
Söz İçi ve Sonu /d/	Korunmuştur.	/y/ sesine dönüşmüştür.	adak > ayak, tod- > doy-
Söz Başı /b/	Genellikle /b/ olarak korunmuştur.	Bazı istisnalar hariç /v/ sesine dönüşmüştür.	bar-, ber-, bar
Ünsüz Envanteri	c, f, ğ, h, j, v yoktur; ŋ ve ń vardır.	c, f, ğ, h, j, v vardir; nazal n yoktur.	/ŋ/ (nazal n), /ń/ (palatal n)
Çokluk Ekleri	+lAr, +gUn, +An ve +(X)t ekleri kullanılır.	Genellikle sadece -lar/-ler eki kullanılır.	beg+ler, tigit (Tigin'ler)
Tamlayan (İlgi) Durumu	+Iŋ (ünsüzden sonra) ve +nIŋ (ünlüden sonra).	-in / -ın / -nin / -nın ekleri kullanılır.	Uyuma uyan ikili ek sistemi