Ünite 1: Farsçada Kelime Yapımı: İsimler, Sıfatlar — Alıştırmalar

Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.

1. Alıştırma 1myders hazırladı
   Farsça ile Türkçenin kelime türetme süreçlerindeki temel benzerlik ve farklarını morfolojik açıdan karşılaştırarak defterinize not ediniz.
   Yanıt / ipucu

   Her iki dil de eklemeli yapıdadır ve son ekleri kullanır; ancak Farsça Türkçeden farklı olarak kelime başında ön ekleri (prefiks) de aktif olarak kullanır.
2. Alıştırma 2myders hazırladı
   Metinde geçen yalın isim ve sıfatlara (örneğin 'âb', 'dil', 'nîk', 'bed') dayanarak Osmanlı Türkçesi metinlerinde bu kelimelerin niçin kalıp veya vezin aranmaksızın doğrudan ezberlenmesi gerektiğini açıklayınız.
   Yanıt / ipucu

   Çünkü bu kelimeler herhangi bir kök harf sistemine veya tasrif kuralına tabi değildir; kök halindedirler ve sözlük anlamlarıyla bilinmelidirler.
3. Alıştırma 3myders hazırladı
   Farsçada mekân, yoğunluk ve meslek bildiren son ekleri ('+istân', '+dân', '+bân', '+ger') kullanarak her biri için Osmanlı Türkçesinden özgün kelime örnekleri üretip anlamlarını yazınız.
   Yanıt / ipucu

   +istân için 'istanbûl/gülistân', +dân için 'nemekdân', +bân için 'bâğbân' ve +ger için 'âhenger' örnek verilebilir.
4. Alıştırma 4myders hazırladı
   Farsça olumsuzluk ve sahiplik bildiren ön ekleri ('bî-', 'nâ-', 'bâ-') inceleyerek bu eklerin Türkçedeki eklerle nasıl bir işlevsel benzerlik gösterdiğini tartışınız.
   Yanıt / ipucu

   'bî-' ve 'nâ-' ön ekleri Türkçedeki '-sız/-siz' olumsuzluk ekine denk gelirken, 'bâ-' ön eki ise '+lı/+li' sahiplik ekini karşılar.
5. Alıştırma 5myders hazırladı
   Farsçada sıfatların derecelendirilmesinde kullanılan '-ter' ve '-terîn' eklerinin işlevlerini metne dayanarak örnekler üzerinden açıklayınız.
   Yanıt / ipucu

   '-ter' eki 'daha' anlamı katarak karşılaştırma yapar (örneğin 'bihter'); '-terîn' eki ise 'en' anlamı vererek üstünlük derecesi oluşturur (örneğin 'bihterîn').