Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Osmanlı Türkçesi Grameri 2

Ünite 1: Farsçada Kelime Yapımı: İsimler, Sıfatlar — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 10 kelime var.

1 / 100 doğru

Bir ismin sonuna gelerek ona aitlik, mensubiyet veya renk anlamı katan '+î' ekidir. 'İranî' (İranlı) veya 'gülî' (gül rengi) kelimelerinde bu ek kullanılır.

Yalın Kelime — Herhangi bir yapım eki almamış, kök durumundaki •••. Farsçada 'âb' (su) veya 'seng' (taş) gibi ••• bu sınıfa girer.

Ön Ek (Prefiks) — Kelimelerin başına getirilerek yeni anlamda sıfat veya zarf türeten morfolojik unsurlardır. Farsçadaki 'bî-' •••, 'bî-çâre' örneğinde olduğu gibi olumsuz sıfatlar yapar.

Son Ek (Suffiks) — Kelime kök veya gövdelerinin sonuna eklenerek yeni isim veya sıfat yapan eklerdir. '+istân' eki, 'gülistân' örneğinde olduğu gibi yer isimleri türetir.

Yâ-yı Masdariyet — İsim veya sıfatların sonuna gelerek soyut isimler türeten '+î' ekidir. 'merd' (adam) kelimesinden 'merdî' (adamlık) türetilmesi bu ekin görevidir.

Muhaffef Şekil — Aruz vezni gereği şiirde heceyi hafifletmek veya kısaltmak amacıyla bir ekin veya kelimenin kısaltılmış halidir. '+gâh' ekinin '+geh' şeklinde kullanılması buna örnektir.

Kâf-ı Fârisî — Farsçaya özgü olan ve [g] sesini veren 'گ' harfidir. Osmanlı Türkçesi metinlerinde bu harf genellikle normal kef 'ك' şeklinde yazılır.

Nispet Yâ'sı — Bir ismin sonuna gelerek ona aitlik, mensubiyet veya renk anlamı katan '+î' ekidir. 'İranî' (İranlı) veya 'gülî' (gül rengi) kelimelerinde bu ek kullanılır.

Karşılaştırma Sıfatı (-ter) — Sıfatların sonuna gelerek onlara 'daha' anlamı katan derecelendirme ekidir. 'erzân' (ucuz) ••• yapılan 'erzânter' (daha ucuz) buna örnektir.

Üstünlük Sıfatı (-terîn) — Sıfatların sonuna gelerek onlara 'en' anlamı katan en üst derece ekidir. 'müşkil' (zor) ••• yapılan 'müşkilterîn' (en zor) buna örnektir.

Küçültme Eki (+çe) — İsimlerin sonuna gelerek •••, sevgi veya acıma anlamı katan ektir. 'bâğ' (bağ) kelimesinden türetilen 'bâğçe' (bahçe) bu ekin en yaygın örneğidir.