Türkçe hecelerde seslerin kapalıdan en açığa (ünlüye) doğru yükselip, ardından tekrar en kapalıya doğru inmesiyle oluşan düzenliliktir. Bu kurala göre hecede tek bir zirve (ünlü) bulunur.
Çift Doruklu Hece
İçinde kapalılıktan sonra yeniden açılmaya yol açan bir ses sıralanması barındıran ve Türkçe'nin ses sistemine aykırı olan hece yapısıdır. Arapça 'kabr' (kabir) kelimesi bu yapıya klasik bir örnektir.
Ahenk Durgusu (Sekte)
Şiir okunurken ahengi ve ölçüyü korumak amacıyla hece öbeklerinin veya kelimelerin birbirinden ayrıldığı duraklama noktasıdır.
Gövde
Bir kelime kökünün en az bir yapım eki alarak genişlemiş, yeni bir anlam kazanmış ancak henüz çekim eki almamış yalın halidir. 'Göz-lük' kelimesi bir gövdedir.
Taban
Kelimelerin yapım eki almış veya almamış, birleşik ya da alıntı fark etmeksizin çekim eki almamış olan her türlü yalın ve sözlük halidir.
Büyük Ünlü Uyumu
Türkçe bir kelimenin ilk hecesindeki ünlünün kalınlık veya incelik durumuna göre, sonraki hecelerdeki ünlülerin de aynı nitelikte (kalın veya ince) olması kanunudur.
Küçük Ünlü Uyumu
Türkçe kelimelerde ünlülerin düzlük-yuvarlaklık ve darlık-genişlik bakımından gösterdiği uyumdur. Bu uyum nedeniyle Türkçe kelimelerin ilk hecesi dışındaki hecelerde 'o, ö' sesleri bulunamaz.
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250
Okuma Dili
Osmanlı Türkçesi döneminde alfabenin yetersizliği ve imlanın donuklaşması nedeniyle, okur-yazarların yazılı metne sıkı sıkıya bağlı kalarak geliştirdikleri, konuşma dilinden farklı ve ses uyumları bozulmuş ikincil dildir.
Tonlulaşma
Türkçe kelimelerin sonundaki tonsuz patlamalı ünsüzlerin (p, ç, t, k), iki ünlü arasında veya belirli seslerden sonra kaldıklarında tonlu karşılıklarına (b, c, d, ğ) dönüşmesi olayıdır.
Ünsüz Uyumu
Kelime kök veya gövdesinin son sesindeki ünsüzün tonluluk-tonsuzluk durumuna göre, gelen ekin ilk ünsüzünün de aynı tonda benzeşerek gelmesi kanunudur.
