Ünite 5: Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatında Şiir: I (I. Kuşak) — Örnekler

Eskiden bir şairin tek derdi sevgilinin vefasızlığını anlatmakken, Tanzimat döneminde bir şair artık halkın sorunlarını dile getiren bir sözcüye dönüşmüştür. Tıpkı Namık Kemal'in 'Hürriyet Kasidesi'nde yaptığı gibi, şair artık kendi duygularından sıyrılarak vatanın ve milletin kurtuluşu için bir dava adamı gibi konuşmaya başlar.

Klasik edebiyatta ölüm konusu genellikle soyut ve sorgulanmayan bir kabullenişle ele alınırdı. Ancak Âkif Paşa, torunu için yazdığı 'Mersiye'de bu geleneği yıkarak mezar başında durmuş ve bedenin çürümesi gibi fiziksel gerçekleri realist bir bakışla anlatmıştır. Bu durum, edebiyatımızın ölüm karşısında artık metafizik bir kabullenişten ziyade somut bir gözleme yöneldiğini gösterir.

Sadullah Paşa, 'On Dokuzuncu Asır' manzumesinde eski edebiyattaki hayali ve mistik unsurları bir kenara bırakmıştır. Şair, tılsımlar veya kehanetler yerine çekim kanunu ve elektrik gibi pozitif bilim kavramlarını şiirine taşıyarak, aklın egemen olduğu yeni bir dünya algısını somutlaştırmıştır.