Ünite 8: Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatında Örnek Metin Çözümlemeleri — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Sıra Sizde 1
Münâcât, divan edebiyatı nazım şekillerinden birisidir. Edebiyat terimi olarak bir tür olarak kabul edilir. Allah’a yalvarmak, yakarmak ve istekte bulunmak amacıyla yazılan şiirlere denilir.
Sıra Sizde 2
Üstkurmaca, okurun dikkatini anlatının bir kurmacadan ibaret olduğuna çeken yöntemin adıdır.
Alıştırma 1myders hazırladı
Şinasi’nin “Münâcât” şiirinde akıl ve aydınlanma felsefesinin izlerini taşıyan 11. beytin içeriğini ve Mehmet Kaplan'ın şiiri ayırdığı iki ana bölümün konularını açıklayınız.
Yanıt / ipucu
11. beyitte kalbin ve dilin önüne akıl konularak pozitivist felsefeye yaklaşılmıştır. Şiirde 1-10. beyitler 'Tanrı ile kâinat', 10-20. beyitler 'Kendisi ile Tanrı' arasındaki münasebeti işler.
Alıştırma 2myders hazırladı
Recaizâde Mahmut Ekrem’in “Araba Sevdası” romanında Bihruz Bey karakteri üzerinden işlenen yanlış Batılılaşma tutumunu ve romandaki araba nesnesinin simgesel rolünü değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Bihruz Bey, özümsenmemiş Fransız özentiliğini ve alafrangalığı temsil eder. Araba ise hem toplumsal statü göstergesi hem de kurguda düğüm ve çözümü sağlayan işlevsel bir simgedir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Sami Paşazâde Sezai’nin “Pandomima” hikâyesindeki Paskal karakterinin sosyal konumunu ve Eftelya'ya duyduğu karşılıksız aşkın hikâyenin trajik sonuna etkisini inceleyiniz.
Yanıt / ipucu
Paskal, toplumdan soyutlanmış sakat ve çirkin bir pandomima oyuncusudur. Eftelya'nın başkasıyla evlendiğini öğrenince yaşadığı yıkım nedeniyle intihar ederek hikâyeyi trajik bir sonla bitirir.
