Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Türk Dili ve Edebiyatı Lisans Programı » Türk Tiyatrosu

Ünite 10: Cumhuriyet Dönemi, 1980 Sonrası Tiyatromuz — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Yazar Tiyatrosu — Bir yazarın kendi topluluğunu kurarak yazdığı oyunları yönetmesi, sahnelemesi ve aynı zamanda oyunculuk yapması durumudur. Dönemde Ferhan Şensoy'un Ortaoyuncular topluluğu ve Yılmaz Erdoğan'ın BKM Oyuncuları bu anlayışın tipik örneklerindendir.

Göstermeci / Açık Biçim — Geleneksel halk tiyatromuzun özelliklerini yansıtan, seyircinin oyunun kurgu olduğunu bildiği, illüzyona dayanmayan ve epik tiyatro ile de örtüşen bir sahneleme biçimidir. Turgut Özakman'ın 'Resimli Osmanlı Tarihi' oyunu bu biçimin başarılı bir örneğidir.

Belgesel Tiyatro — Gerçek olaylara, belgelere, anı kitaplarına veya mahkeme tutanaklarına dayanarak yakın tarihin toplumsal ve siyasi olaylarını sahneye aktaran bir tiyatro türüdür. Örnek olarak Haluk Işık'ın 'Külrengi Sabahlar'ı veya Genco Erkal'ın 'Sivas '93'ü gösterilebilir.

Suratına Tiyatro (In-Yer-Face Theatre) — 1990'larda İngiltere ve ABD'de doğan, o güne dek sahneye çıkarılması terbiyeye aykırı bulunan tüm konuları ve dilsel kullanımları özgürce gündeme getiren yeni bir tiyatro akımıdır. Türkiye'de yüzyıl dönümünde tutulmuş, Özen Yula'nın 'Gözükara Alaturka'sı bu türe yerli bir örnektir.

Post-Dramatik Tiyatro — Dramayı oluşturan metinlerin öneminin azaldığı, metinlerarasılığı ve performans sanatını önceleyen, geleneksel dramatik yapıdan uzaklaşan modern tiyatro akımıdır. Peter Handke ve Heiner Müller gibi yazarlar bu eğilimi benimsemiştir.

Dans Tiyatrosu — Performans temelli, hareketin, dansın ve görsel-işitsel ögelerin ön plana çıktığı yeni bir tiyatro türüdür. Alman sanatçı Pina Bausch bu türün dünyadaki en önemli temsilcisidir ve etkisi Türkiye'ye de yansımıştır.

İmge Tiyatrosu — Amerikalı sahne tasarımcısı Robert Wilson'ın öncülük ettiği, dramatik metin kullanımından giderek uzaklaşan, metinlerarası olmayı gözeten ve sahne gösterisini (performansı) temel alan anlatım biçimidir.

Köylü / Seyirlik Oyunlar — Anadolu'nun geleneksel köylü ritüellerine ve köy seyirlik oyunlarına dayanan, Prof. Dr. Nurhan Karadağ'ın DTCF Tiyatro Bölümü'nde modern oyunculukla birleştirerek sahneye uyarladığı otantik halk kültürü ürünleridir.

Post-Absürd Eğilimler — 'Saçma' olan ile birlikte yaşamayı bunu 'doğal'mışçasına kabullenmiş görünen, bireyin modern dünyanın karmaşası içinde yaşadığı yabancılaşma ve yalnızlığı alaycı, ironik ve karamsar bir dille yansıtan oyun yazarlığı eğilimidir.

Multimedya (Çoklu Ortam) Tiyatrosu — Sahne olayının sinema, video ekranları, bilgisayardan gelen ses ve görüntüler ile fotoğraflarla bütünleştirildiği, 1980'lerde Batı'da başlayan ve Türkiye'de de uygulanmaya başlayan sahneleme yaklaşımıdır.

Mezopotamya Üçlemesi — Murathan Mungan'ın Güneydoğu Anadolu ritüellerinden, taziye geleneğinden ve törelerden yola çıkarak yazdığı; 'Mahmut ile Yezda', 'Taziye' ve 'Geyikler Lanetler' oyunlarından oluşan, destansı estetik taşıyan üçlemesidir.

Taziye Geleneği — Eski İran'da oluşmuş, ölümü betimleyen, açık ya da kapalı uzamlarda seyirci halkın da duygusal katılımıyla oluşan ve dinsel tören coşkusu içeren bir halk geleneğidir. Murathan Mungan bu geleneği 'Taziye' oyununda kullanmıştır.

Otosansür — 12 Eylül dönemi sonrasında söz özgürlüğünün denetim altında olması nedeniyle oyun yazarlarının 'sakıncalı' damgası yeme korkusuyla kendi yazdıkları metinlere uyguladıkları bilinçli veya bilinçsiz sansür mekanizmasıdır.