Morfofonolojik OlayKelimeye ek eklenmesi sırasında ortaya çıkan ses nöbetleşmeleri ve ses değişiklikleridir. Metindeki örneğe göre, +CXk eki sonu /k/ ile biten 'küçük' kelimesine eklendiğinde /k/ üssü düşer ('küçücük'), 'dar' veya 'az' kelimelerine eklendiğinde ise ünlü türemesi gerçekleşir ('daracık', 'azıcık').
+CXk EkiSıfat ve zarfların anlamını pekiştiren ve derecelendiren bir yapım ekidir. Eklendiği kelimelere 'çok' anlamı katar; örneğin çorbayı yumuşacık ekmeklerle servis etmek veya kısacık bir yanıt vermek bu ekin işlevini gösterir.
+CXl Ekiİşlek olmayan bir yapım ekidir; isimlere eklendiğinde 'eğilimli, alışkın ya da bağımlı olma' anlamı taşır (bencil, evcil, ölümcül). Ayrıca renk bildiren bazı sıfatlara eklenerek renk tonuna yakınlık/benzerlik bildirir (akçıl, gökçül, kırçıl).
+Ar/+şAr EkiAsıl sayılardan üleştirme sayı sıfatları türeten bir ek olup ünsüzle biten sayılara +Ar, ünlüyle biten sayılara +şAr biçiminde eklenir (birer, ikişer, beşer, altışar). Buradaki /ş/ sesi yardımcı ses olmayıp yanlış heceleme sonucu ortaya çıkmıştır.
+DAş Ekiİsimlerden ortaklık veya aidiyet bildiren yeni isimler türeten bir yapım ekidir. Vatandaş, yoldaş, meslektaş, adaş ve soydaş sözcüklerinde görülür; bazı örneklerde önlük-artlık uyumuna uyar (sesteş), bazılarına uymaz (meslektaş).
+gül EkiTopluluk, akraba topluluğu ve aynı aileye mensup olma bildiren isimler türeten bir ektir. Annemgil, teyzemgil örneklerinde görüldüğü gibi iyelik eklerinden (çekim eki) sonra gelebilmesiyle normal yapım eklerinden ayrılır; ayrıca bitki/hayvan familyası adı türetir (kedigiller).
+k Ekiİsimlerden aitlik bildiren, belirli bir unsur ya da nesneye atıfta bulunarak temsil edici karakter taşıyan kelimeler türeten bir ektir. Dünkü, bugünkü gibi doğrudan; masadaki gibi bulunma durum ekinden sonra veya seninki gibi ilgi durum ekinden sonra eklenebilir.
Sıfır Biçimbirim (Ø)Çağdaş Türkçede eksiz görünen kimi yapıların, Eski Türkçedeki fiilden isim yapan -(X)G ekinin düşmesiyle oluşmasını ifade eden kavramdır. Kuru- (< kuru-g), boya- (< bodu-g), acı- (< açı-g) örneklerinde görülür.
-AcAk Eki (Sözdizimsel İsimleştirici)Geleneksel dil bilgisi kitaplarında genellikle tam tanımlanmayan, fiilimsilik görevinin ötesinde sözdizimsel olarak cümlenin yapısını etkileyen ve kalıcı isimler türetebilen bir ektir. 'Olayların bizi bu noktaya getireceğini hiç tahmin etmemiştik' cümlesindeki kullanımı bu işvete örnektir.
Çatı Ekleri ve Diziliş SırasıFiillere eklenerek cümlenin gramatik unsurlarını ve geçişlilik/nesne durumunu değiştiren eklerdir. Kök veya gövdeye belirli bir sırayla gelirler; bu sıralanış 'giyinştirilmek' örneğinde görüldüğü gibi kök + dönüşlülük + işteşlik + ettirgenlik + edilgenlik şeklindedir.
Dönüşlülük Eki (-(X)n-)Özellikle geçişli fiillere eklenerek cümlenin nesnesini ortadan kaldıran ve eylemin özneye yöneldiğini bildiren çatı ekidir. Süllenmek, boyanmak, salınmak veya isme gelerek kalıplaşan hastalanmak, evlenmek örneklerinde görülür.
