Hızlı Bakış
← Ünite 7

Ünite 7: Sözlüksel Kelime Yapımı-2 — Hızlı Bakış

Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.

Sınavda Dikkat Et

  • Dönüşlü ve edilgen eklerinin (-(X)n-, -(X)l-) her fiile gelmediğini, anlamsal sınırlılıklar nedeniyle (*yazın-, *çizin- gibi) hatalı türetimler olabileceğini unutmayın.
  • Ettirgenlik eklerinden -DXr-'nin ünlüyle biten tek heceli ve ünsüzle biten fiillere geldiğini, -(X)t-'nin ise çok heceli l, r sesleriyle biten fiillere geldiğini karıştırmayın.
  • Ettirgen yapı dönüşümlerinde (Tablo 7.1) geçişsiz fiilin öznesinin nesneye, geçişli fiilin öznesinin dolaylı tümlece dönüştüğünü hiyerarşik kuralıyla ezberleyin.
  • Öznesiz edilgen yapının Türkçe ve Japonca gibi dillerde geçişsiz fiillerle yapılabildiğini (Örn: 'Otobüse binildi') iyi kavrayın.
  • Edilgen çatıda sadece belirtme durum eki (-i) almış nesnelerin sözde özne (özne) konumuna geçebileceğini, yönelme veya ayrılma ekli nesnelerin değişmediğini unutmayın.
  • Fiilimsilerin yapı bakımından kelimeyi türetmesine rağmen, fiil özelliğini (öge alma gücünü) kaybetmediğini ve çekim ekleriyle aynı pozisyonda yer aldığını sınavda göz ardı etmeyin.
  • Güncel Türkçe Sözlük'te üçlü çatı eki almış türetilmiş fiillerin (yazdırılmak vb.) yer almadığı istisnai durumuna dikkat edin.

Bilinmesi Gereken Kavramlar

Dönüşlü FiilEdilgen Fiilİşteş FiilEttirgen FiilOldurgan FiilSözde ÖzneÖznesiz Edilgen YapıSözcüksel EttirgenFiilimsi (Eylemsi)İsim-fiil (Mastar)Sıfat-fiil (Ortaç)Zarf-fiil (Ulaç / Bağfiil)Dil Yetisi (Chomsky)

Önemli Olaylar / Örnekler

  • Comrie'nin Ettirgen Sınıflandırması (1989)
  • Güncel Türkçe Sözlük'teki Düzensizlikler
  • Güreş- Fiilinin Etimolojik Kökeni
  • Noam Chomsky ve Doğuştan Dil Yetisi
  • Zehra Hanım'ın Dil Algısı ve Dünya Görüşü
  • Morfolojik Ettirgen Geçiş Tablosu (Tablo 7.1)
  • Sözcük Türetme Kapasitesi Karşılaştırması
  • Beyindeki Dil Merkezleri ve Afazi
  • Tarihsel Süreçte Ettirgen Eklerindeki Değişim
SponsorluReklam Alanı · 300 × 250