Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Edgar Allan Poe'nun kısa öykü için öne sürdüğü 'tek etki' ve 'bir oturuşta okunabilirlik' ölçütlerini dikkate alarak, okuduğunuz modern bir öykünün bu kriterlere ne ölçüde uyduğunu gerekçeleriyle değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Öğrenci, seçtiği öykünün tek bir merkezî duygu veya olay etrafında şekillenip şekillenmediğini ve hacimsel olarak kesintisiz bir okumaya izin verip vermediğini analiz etmelidir. Yanıtta, yazarın gereksiz ayrıntılardan kaçınarak bu tek etkiyi nasıl güçlendirdiğine dair 'tasarruf ilkesi'ne değinilmelidir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Geleneksel hikâyedeki 'anlatıcı-dinleyici' (örneğin meddahlık) ilişkisi ile modern öyküdeki 'yazar-okur' ilişkisini, okurun metne katılımı ve metnin değişkenliği açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Geleneksel anlatılarda dinleyici icra anında etkilidir ve anlatıcı hikâyeyi kitleye göre dönüştürebilir; modern öyküde ise metin sabittir ve okur ancak kendi yorumuyla metne dahil olur. Karşılaştırmada modern öyküde yazarın geri plana çekilmesi ve mesajı doğrudan vermemesi hususuna odaklanılmalıdır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Ramazan Korkmaz'ın 'açık mekân' ve 'kapalı mekân' kategorilerini kullanarak, karakterin ruhsal durumu ile içinde bulunduğu mekânın ilişkisini örnekleyen kısa bir öykü taslağı veya sahnesi kurgulayınız.
Yanıt / ipucu
Kurgulanan taslakta, kapalı mekânın bireyi kuşatan, yalnızlaştıran veya baskılayan sınırları ile açık mekânın bireyin eylemine ve özgürleşmesine olanak tanıyan yapısı arasındaki karşıtlık, karakterin iç dünyasıyla ilişkilendirilerek sunulmalıdır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Olay öyküsü ile durum öyküsünü; olay örgüsünün yapısı, merak unsuru ve karakterlerin işleniş biçimi açısından temel farklarıyla ortaya koyan bir karşılaştırma tablosu hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
Olay öyküsünde serim-düğüm-çözüm planı ve merak unsuru ön plandayken, durum öyküsünde günlük yaşamdan bir kesit sunulur ve merak ögesi zayıftır. Karakterler olay öyküsünde eylemleriyle, durum öyküsünde ise daha çok iç dünyaları ve durağan durumlarıyla temsil edilir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Küçürek öykünün (short-short story) hacim, yoğunluk ve anlatım özellikleri açısından geleneksel ve modern öyküden ayrılan yönlerini araştırarak bu türün okurdan beklediği rolü tartışınız.
Yanıt / ipucu
Küçürek öykü, çok kısa paragraflardan oluşan yapısıyla yoğunluğu en üst düzeye çıkarır ve geniş tasvirlerden kaçınır. Bu türde yazar pek çok şeyi anlatmadığı için, okurun boşlukları kendi hayal gücüyle doldurması ve aforizmatik ifadeler üzerine derinlemesine düşünmesi gerekir.
