Mimesis (Taklit)Antik estetiğin ve drama kuramının temel kavramı olup yansıtma kuramının temelini oluşturur. Sanatın özgülülüğünü açıklamak amacıyla ortaya konmuş bir estetik kategoridir; örneğin Aristoteles’e göre sanat, doğayı ve insan eylemlerini taklit ederek yeniden üretir.
Tragedya (Trajedi)Konusunu mitoloji veya tarihten alan, bir kahramanın çevresindeki şartlarla çatışarak trajik bir biçimde yenik düşmesini anlatan tiyatro türüdür. Örnek olarak Sophokles’in 'Kral Oedipus' adlı eseri gösterilebilir.
DithyrambosAntik Yunan’da Tanrı Dionysos’u ululamak ve onurlandırmak için koro tarafından okunan dinsel tören ezgisidir. Bu dinsel şarkılar zamanla evrilerek tragedyanın doğuşuna zemin hazırlamıştır.
KatharsisTragedyanın seyircide uyandırdığı acıma ve korku duyguları aracılığıyla ruhu tutkulardan temizlemesi, arındırması ve dinginliğe kavuşturması anlamına gelen aristotelesçi bir kavramdır.
Hamartiaİyi bir insanın bilmeden yaptığı yanlış bir hareket veya küçük bir zayıflık, trajik hata anlamındadır. Tragedya kahramanı bu hatası yüzünden yıkıma uğrar.
Komedya (Komedi)Kişilerin, olayların ve durumların gülünç yanlarını ele alıp işleyen, soylu olmayan kusurları konu edinen ve mutlu sonla biten tiyatro türüdür. Molière’in 'Cimri' adlı oyunu bu türün klasik bir örneğidir.
Phallos ŞarkılarıBolluğu ve üremeyi kutlayan Dionysos şenliklerindeki geçit törenlerinde söylenen açık saçık şarkılardır. Komedya türünün bu ritüelistik törenlerden doğduğu kabul edilir.
Töre KomedyasıToplumun gülünç, yozlaşmış ve aksayan yönlerini, geleneklerin yanlış uygulamalarını eleştiren komedya alt türüdür.
Dolantı Komedyası (Entrika Komedyası)Olayların çeşitli dolantılar, yanlış anlamalar ve dalaverelerle ilerlediği, odak noktasının derin karakterlerden ziyade çevrilen oyunlar olduğu komedya türüdür.
Üç Birlik KuralıKlasik tiyatro akımında zorunlu tutulan; eylem (olay) birliği, zaman birliği (24 saat) ve yer birliği (tek mekân) kurallarının bütünüdür.
Barok Üslup1600-1750 yılları arasında Avrupa'da resim, heykel, mimarlık ve tiyatroda görülen; düzenli olmayan inci anlamına gelen 'barocco' sözcüğünden türetilmiş, görkemlilik ve aşırı süsleme içeren üsluptur.
İllüzyon (Yanılsama)Gerçekçi ve klasik tiyatroda seyircinin sahnedekileri gerçek gibi algılamasını, kendi dünyasından çıkıp sahneyle özdeşleşmesini sağlayan sahnede yaratılan inandırıcılık atmosferidir.
Naturalizm (Doğalcılık)İnsanı bir doğa parçası ve madde unsuru olarak gören, kalıtım ve çevre koşullarının insanı belirlediğini savunan, gerçekçiliğin en sert ve bilimsel yönelimli koludur.
Sembolizm (Simgecilik)Somut yaşam gerçeği yerine soyut, tinsel, düşsel olanı imge, simge ve çağrışımlarla sezdirmeyi amaçlayan, şiirsel anlatımı tiyatroya taşıyan sanat akımıdır.
Fütürizm (Gelecekçilik)Akıl, mantık ve geleneksel sanat kurallarına karşı çıkan; hızlılığı, devingenliği ve makine dinamizmini savunan I. Dünya Savaşı öncesi öncü sanat akımıdır.
Kıyıcı Tiyatro (Vahşi Tiyatro)Antonin Artaud’un geliştirdiği; seyirciyi salonun ortasına oturtarak bilinçaltındaki bastırılmış vahşi dürtüleri ve acılı yaşantıları ortaya çıkarmayı amaçlayan avangart tiyatro anlayışıdır.
Epik TiyatroBertolt Brecht’in geliştirdiği; toplumsal ilişkilerin diyalektik yapısını göstererek seyircide bilinçlenme ve eleştirel bakış açısı uyandırmayı hedefleyen, illüzyonu kıran tiyatro biçimidir.
Yadırgatma (Yabancılaştırma)Epik tiyatroda seyircinin oyunla özdeşleşmesini engelleyen, sahne ile salon arasına mesafe koyarak olaylara eleştirel yaklaşmasını sağlayan tekniklerin bütünüdür.
Absürt (Saçma) TiyatroII. Dünya Savaşı sonrasında insani değerlerin yıkılmasıyla doğan; yaşamın akla aykırılığını, iletişimsizliği ve bireyin uyumsuzluğunu işleyen karşı-tiyatro akımıdır.
Avangart TiyatroGenel geçerlik kazanmış kalıplaşmış burjuva tiyatrosuna karşı çıkan, deneysel ve yenilikçi sahne denemeleri yapan öncü tiyatro hareketlerinin genel adıdır.
Peripeteie (Baht Dönüşümü)Aristoteles’in Poetika’sında belirttiği; olayların mutluluktan mutsuzluğa ya da tam tersi yöne ani ve keskin bir şekilde değişmesi olaydır.
Anagnorisis (Tanınma)Oyunun başkişisinin baht dönüşünü algılaması, cehaletten bilgiye geçiş yapması; yara izi veya bir nesne aracılığıyla gerçeği fark etmesidir.
PathosTragedyada acı veren eylem, yıkıcı ve ıstırap verici hareket (cinayet, intihar, yaralanma gibi) anlamına gelen Aristotelesçi bir terimdir.
ProtagonistAntik Yunan tiyatrosunda soylu niteliklere sahip olan, eserin merkezindeki birinci oyuncu, oyunun başkahramanıdır.
AntagonistOyunun başkahramanı (protagonist) ile çatışan, onun karşısında yer alan karşı güç veya karakterdir.
