Ünite 13: Sosyal Tabakalaşma ve Sosyal Değişme — Hızlı Bakış
Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.
Sınavda Dikkat Et
Tabakalaşma sistemlerinin kapalı (kast, kölelik) ve açık (sınıf) sistemler olarak ayrıldığını ve kast sisteminde geçişin kesinlikle olmadığını unutmayın.
Karl Marx ile Max Weber’in tabakalaşma kuramlarındaki temel farkı karıştırmayın: Marx tek boyutlu (ekonomik/sınıf), Weber ise üç boyutlu (sınıf, statü, güç) yaklaşımı savunur.
İşlevsel yaklaşımın (Davis ve Moore) tabakalaşmayı faydalı ve toplumsal düzen için zorunlu gördüğünü, Melvin Tumin'in ise bu yaklaşımı eleştirdiğini not edin.
Yatay hareketlilikte coğrafi/mesleki yer değiştirme olurken gelir/saygınlık farkı olmadığını, dikey hareketlilikte ise sosyo-ekonomik konumda yukarı veya aşağı yönlü belirgin değişim yaşandığını unutmayın.
Sosyal farklılaşmanın geleneksel, kurumsallaşmış, fonksiyonel ve rekabetçi olmak üzere 4 türü olduğunu ve bunların sınavda şık olarak sıkça sorulduğunu unutmayın.
Zümre sisteminin feodal döneme ait olduğunu, şeref ve fazilete dayandığını, sınıf sisteminin ise endüstriyel toplumların ürünü olup ekonomik temelli olduğunu kesinlikle ayırt edin.
Bilinmesi Gereken Kavramlar
Sosyal TabakalaşmaSosyal FarklılaşmaYaşam ŞanslarıSosyal MesafeKast SistemiKölelikZümre (Feodal Sistem)Sosyal SınıfSınıf BilinciBurjuvaziProletaryaArtı DeğerAltyapı ve Üstyapıİşlevsel YaklaşımSosyal Hareketlilik (Mobilite)Yatay HareketlilikDikey HareketlilikSosyal DeğişmeFonksiyonel Farklılaşma
