Ünite 13: Sosyal Tabakalaşma ve Sosyal Değişme — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Sosyal farklılaşmanın dört farklı biçimi olan geleneksel, kurumsallaşmış, fonksiyonel ve rekabetçi farklılaşma türlerine günlük yaşamdan birer örnek bularak defterinize yazınız.
Yanıt / ipucu
Geleneksel için yaşlılara otobüste yer verilmesi, kurumsallaşmış için okul müdürü ile öğretmen ilişkisi, fonksiyonel için hastanedeki uzman doktor iş bölümü, rekabetçi için ise üniversite sınavı örnek verilebilir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Hindistan'daki kast sisteminde yer alan beş hiyerarşik kategoriyi en üstten en alta doğru sıralayarak her birinin toplumsal rolünü kısaca açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Sıralama: Brahmanlar (rahipler), Kişatriyalar (soylu savaşçılar), Vaişyalar (tüccarlar), Sudralar (köle ve işsizler) ve en altta en kirli işleri yapan paryalar yer alır.
Alıştırma 3myders hazırladı
Karl Marx'ın çatışmacı kuramındaki altyapı ve üstyapı kavramlarının ne anlama geldiğini ve aralarındaki ilişkiyi özetleyen kısa bir çalışma notu hazırlayınız.
Yanıt / ipucu
Altyapı ekonomik ilişkileri ve üretim araçlarını temsil eder; üstyapı ise hukuk, din ve siyaset gibi kurumları kapsar. Marx'a göre altyapı üstyapıyı doğrudan belirler.
Alıştırma 4myders hazırladı
Max Weber'in çok boyutlu tabakalaşma kuramında önerdiği üç temel boyutu yazarak, bu boyutların Marx'ın tek boyutlu ekonomik sınıf yaklaşımından farkını açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Boyutlar: Sınıf (ekonomik güç), Statü (saygınlık/yaşam tarzı) ve Güç (siyasal/bürokratik etki). Weber, tabakalaşmanın sadece ekonomik ilişkilerle açıklanamayacak kadar çok boyutlu olduğunu savunur.
Alıştırma 5myders hazırladı
Yatay ve dikey sosyal hareketlilik kavramları arasındaki temel farkı belirterek, her iki hareketlilik türü için metinde verilenler dışında özgün birer örnek senaryo yazınız.
Yanıt / ipucu
Yatay hareketlilikte statü ve gelir değişmez (örn. bir banka memurunun başka şubeye geçmesi); dikey hareketlilikte ise statü değişir (örn. bir tezgahtarın mağaza müdürü olması).
