Ana Sayfa » Atatürk Üniversitesi ATA AÖF » İşletme Lisans Programı » Davranış Bilimleri

Ünite 13: Sosyal Tabakalaşma ve Sosyal Değişme — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 19 kelime var.

1 / 190 doğru

Belirli bir toplumsal yapı içerisinde bireyler, gruplar ve kurumlar arasındaki karşılıklı etkileşimden kaynaklanan her türlü farklılığı ifade eden kavramdır. Örneğin, toplumda gençlerin yaşlılara saygı göstermesi geleneksel ••• örnektir.

Sosyal Tabakalaşma — Bir toplumu oluşturan bireylerin imkân ve kaynaklar noktasında eşitsiz ve hiyerarşik bir dağılıma sahip olmasıdır. Örneğin, toplumda bazı bireylerin diğerlerinden daha zengin, güçlü ve saygın konumlarda yer alması ••• sonucudur.

Sosyal Farklılaşma — Belirli bir toplumsal yapı içerisinde bireyler, gruplar ve kurumlar arasındaki karşılıklı etkileşimden kaynaklanan her türlü farklılığı ifade eden kavramdır. Örneğin, toplumda gençlerin yaşlılara saygı göstermesi geleneksel ••• örnektir.

Yaşam Şansları — Ayrıcalıklı grupların sahip olduğu yüksek gelir, refah, sağlık garantisi, iyi semtlerde oturma ve tatil olanakları gibi ekonomik avantajlardır. Örneğin, lüks bir sitede oturan bir bireyle kira ödemekte zorlanan bir birey ••• şansı açısından farklılaşır.

Sosyal Mesafe — Maddi ve objektif fiziksel ••• farklı olarak, ••• tabakalar arasındaki ••• farklılığı ve uzaklığı anlatan kavramdır. Örneğin, aynı hastanede çalışan bir doktor ile hizmetli arasında fiziksel ••• olmasa da ••• mevcuttur.

Kast Sistemi — Bireyin statüsünü doğuştan kazandığı, katmanlar arası geçişe kesinlikle izin vermeyen kapalı tabakalaşma •••. Örneğin, Hindistan'daki ••• rahipler brahmanlar katmanında yer alırken sudralar en alt işleri yapar.

Kölelik — Eşitsizliğin en aşırı biçimi olan, kölelerin nesne gibi muamele gördüğü ve başka insanlara mal olarak ait olduğu en katı tabakalaşma şeklidir. Örneğin, köle sahiplerinin evli köleleri birbirinden ayırabilmesi bu sistemin en çarpıcı özelliğidir.

Zümre (Feodal Sistem) — Derebeylik olarak da adlandırılan, şeref, fazilet ve soyluluk gibi olgulara dayanan yasal ••• sistemidir. Örneğin, Ortaçağ Avrupa'sında soylular ve rahipler ayrıcalıklı ••• oluştururken serfler toprağa bağımlı yaşardı.

Sosyal Sınıf — Bireylerin ekonomik gücüne ve üretim araçlarına sahip olup olmamasına dayanan dar ve ekonomik odaklı tabakalaşma birimidir. Örneğin, fabrikaya sahip olan bir iş insanı ile fabrikada çalışan işçi farklı ••• mensuptur.

Sınıf Bilinci — Bireylerin kendilerini hangi sosyal ••• ait hissettiklerine ilişkin psikolojik algılarıdır. Örneğin, bir öğretmenin kendini kamu çalışanlarına ve akademisyenlere yakın hissetmesi ••• bir yansımasıdır.

Burjuvazi — Karl Marx'ın kuramında üretim araçlarına sahip olan, sermayeyi yöneten ve artı değeri alan kapitalist sömüren sınıftır. Örneğin, fabrikaların sahibi olan iş adamları ••• sınıfını oluşturur.

Proletarya — Karl Marx'ın kuramında üretim araçlarına sahip olmayan, sadece emek gücünü satan ve artı değeri üreten işçi sınıfıdır. Örneğin, fabrikada günlük ücret karşılığı çalışan işçiler ••• temsil eder.

Artı Değer — İşçinin ürettiği ••• ile işçiye ödenen ücret arasındaki fark olup kapitalist tarafından kâr olarak alınan ekonomik •••. Örneğin, işçinin ürettiği malın piyasa ••• ile aldığı yevmiye arasındaki fark •••.

Altyapı ve Üstyapı — Karl Marx'ın modelinde ekonomik temel ve üretim ilişkileri •••; siyasi kurumlar, hukuk, din ve ideolojiler ise ••• tarafından şekillendirilen ••• ifade eder. Örneğin, kapitalist ekonomik sistem (•••) mevcut hukuk kurallarını (•••) belirler.

İşlevsel Yaklaşım — Tabakalaşmanın toplumun devamı ve önemli pozisyonların en yetenekli bireyler tarafından doldurulması için ••• bir zorunluluk olduğunu savunan kuramdır. Örneğin, doktorluk mesleğinin yüksek maaş ve saygınlıkla ödüllendirilmesi bu ••• açıklanır.

Sosyal Hareketlilik (Mobilite) — Birey ya da grupların toplumsal yapı içerisindeki gelir ve saygınlık ölçütlerine göre bir konumdan diğerine geçme eylemidir. Örneğin, fakir bir ailenin çocuğunun okuyup profesör olması dikey •••.

Yatay Hareketlilik — Mesleki ve coğrafi açıdan çok önemli bir gelir ve saygınlık farkı içermeyen konum değiştirmelerdir. Örneğin, bir öğretmenin aynı statü ve koşullarda başka bir şehirdeki okula tayin olması •••.

Dikey Hareketlilik — Bireyin sosyo-ekonomik konumunda yukarı veya aşağı doğru yaşanan ilerleme veya gerilemelerdir. Örneğin, bir kaymakamın vali olarak atanması yukarı doğru ••• hareketliliğe örnektir.

Sosyal Değişme — Bir toplumun yapısında, kurumlarında ve ••• ilişkilerinde zaman içerisinde meydana gelen gözlenebilir farklılaşma ve dönüşüm süreciştir. Örneğin, sanayileşme ile birlikte geleneksel aile yapısının çekirdek aileye dönüşmesi •••.

Fonksiyonel Farklılaşma — Bireylerin sahip oldukları farklı yetenek tür ve düzeylerinin sonucu olarak toplumda bir iş bölümü ortaya çıkarmasıdır. Örneğin, el becerisi yüksek bir bireyin zanaatkâr, analitik düşünen bir bireyin mühendis olması •••.