← Ünite 9

Ünite 9: Genetik — Ön Okuma Soruları

Ders kitabının bölüm başındaki ilgi uyandıran soruları. Bunlar sınav sorusu değil — konuya başlamadan önce düşünmen için. Cevabı açmadan önce kendi yanıtını düşün.

  1. Eşeyli üreyen canlılarda erkek ve dişi gametlerin oluşum süreçleri neden birbirinden bu kadar farklıdır ve neden sadece tek bir yumurta hücresi hayatta kalır?
    Yönlendirme
    Bu durum, döllenme sonrasında oluşacak zigotun gelişebilmesi için gerekli olan besin ve sitoplazmik faktörlerin tek bir hücrede maksimum düzeyde korunmasını sağlar.
  2. Dişi memelilerde iki adet X kromozomu bulunurken erkeklerde tek bir X kromozomu olması neden genetik bir dengesizliğe yol açmaz?
    Yönlendirme
    Gelişimin erken evrelerinde dişinin hücrelerindeki X kromozomlarından birinin rastgele inaktive edilerek susturulması (Lyon hipotezi) bu dengeyi sağlar.
  3. Neden bazı organellerimizdeki genetik hastalıklar babadan çocuklara asla geçmez ve sadece anne yoluyla aktarılır?
    Yönlendirme
    Mitokondri gibi organeller kendilerine ait bağımsız DNA'lar taşır ve döllenme sırasında embriyoya sadece anneye ait yumurta hücresi yoluyla aktarılırlar.
  4. Doğrusal ökaryotik kromozomlar her hücre bölünmesinde uçlarından kısalma tehlikesiyle karşı karşıyayken, hücrelerimiz bu sorunu nasıl çözer?
    Yönlendirme
    Hücrelerimiz, kromozom uçlarını koruyan ve buraları özel mekanizmalarla uzatan telomeraz adı verilen özel bir enzim kullanarak bu sorunu çözer.
  5. Eşeyli üreyen canlılarda dişi ve erkek gametlerin oluşum süreçleri neden birbirinden bu kadar farklı tasarlanmıştır?
    Yönlendirme
    Erkeklerde çok sayıda ve hareketli sperm üretilirken, dişilerde tek bir büyük yumurta hücresi üretilir; bu durum döllenme sonrası embriyonun ihtiyaç duyacağı besin ve sitoplazmayı korumayı amaçlar.
  6. Dişi memelilerde iki adet X kromozomu bulunurken, erkeklerde sadece bir tane bulunmasının yaratacağı genetik dengesizlik hücre düzeyinde nasıl çözülür?
    Yönlendirme
    Gelişimin erken evrelerinde dişi hücrelerindeki X kromozomlarından biri rastgele kapatılarak yoğunlaşır ve 'Barr cisimciği' haline gelerek genetik dozu eşitler.
  7. Neden sadece annemizin mitokondriyal DNA'sını taşırız ve babamızın mitokondriyal genetiğinden hiçbir iz barındırmayız?
    Yönlendirme
    Çekirdek dışı kalıtım gösteren mitokondri organeli, döllenme sırasında sadece bol sitoplazmaya sahip olan anne yumurtası yoluyla yavrulara aktarılır.
  8. DNA replikasyonu sırasında çift sarmalın antiparalel yapısı, yeni zincirlerin sentezlenme hızını ve şeklini nasıl etkiler?
    Yönlendirme
    Bir zincir kesintisiz ve hızlıca sentezlenirken, diğer zincir ters yönde Okazaki adı verilen kısa parçalar halinde kesintili olarak sentezlenmek zorunda kalır.