Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Felsefe Lisans Programı » Akıl ve Eylem

Ünite 14: Sonuç — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Cogito — Descartes tarafından belirlenen ve Kant tarafından devralınarak benliğin merkezde kalmasını sağlayan düşünen ben kavramıdır. Kant bu kavramı Newton bilimiyle sentezleyerek epistemolojisinin temeline yerleştirmiştir.

Özerklik (Otonomik) — Bireyin kendi yasasını kendisinin koyması ve eylemlerinde dışsal baskılardan bağımsız hareket etmesidir. Burjuvazi sınıfının ekonomik dinamikleri ve Kant'ın ahlâk felsefesi için merkezi bir kavramdır.

Transandantal İdealizm — Zaman ve mekânın dışsal mutlak gerçeklikler olmayıp, insan zihninin nesneleri bilme sürecinde kullandığı öznel formlar olduğunu savunan Kantçı felsefi görüştür.

Kendinde Şey (Ding an sich) — Nesnelerin bizim zihinsel formlarımızdan bağımsız olan, ancak asla doğrudan bilemediğimiz kendi gerçek halleridir. Kantçılığa göre nesneleri ancak zihnimizdeki kavramlar çerçevesinde bilebiliriz.

Sapere Aude (Aklını Kullan) — Horatius'a ait olan ve Kant tarafından Aydınlanma döneminin mottosu olarak kullanılan, insanın kendi aklını başkasının kılavuzluğuna ihtiyaç duymadan cesaretle kullanmasını ifade eden ilkedir.

Postula — Kant felsefesinde teorik olarak kanıtlanamayan ancak pratik akıl ve ahlâk yasasının zorunluluğu gereği kabul edilmesi gereken (örneğin Tanrı'nın varlığı) önermedir.

En Yüksek İyi (Summum Bonum) — Ahlâklılığın ve mutluluğun en üst düzeyde birleştiği ideal durumdur. Kant, bu idealin gerçekleştirilebilmesi için Tanrı'nın varlığının varsayılmasını zorunlu görür.

Yaderklik (Heteronomi) — Bireyin veya aklın kendi yasasını kendisi belirlemek yerine dışsal bir sebebe, amaca veya otoriteye bağımlı olması durumudur. Kant, rasyonel inancın bu duruma düştüğünü eleştirir.

Yalın Din — Kant'ın tarihi ve dogmatik unsurlardan arındırarak tamamen akıl ve ahlâk temelinde yeniden inşa etmek istediği evrensel din anlayışıdır.

Newton Bilimi — Mutlak zaman ve mekân anlayışına dayanan, modern paradigmanın bilimsel temelini oluşturan ve Kant'ın felsefi sistemini kurarken fizik anlayışını örnek aldığı bilimsel modeldir.

Bilgelik — Aklın sınırlılığını fark eden bir bilinç halidir. Sokrates'in 'Hiçbir şey bilmediğimi biliyorum' sözü bu bilgelik anlayışının temelini oluşturur.

İman — Dinen Tanrı'ya hiçbir şarta veya rasyonel sebebe dayanmaksızın duyulan şartsız güven ve teslimiyettir. Kant'ın rasyonel inancından bu yönüyle ayrılır.

Aydınlanma Dönemi — İnsanın akıl yoluyla ergin olmama durumundan kurtulduğu, bilimin, bireyin ve burjuvazinin ön plana çıktığı modern felsefi ve kültürel çağdır.

Pratik Akıl — İnsanın ahlâki eylemlerini, otonomisini ve iradesini belirleyen akıl alanıdır. Kant, teorik aklın sınırlarını çizdikten sonra pratik akılla ahlâkı güvenceye almıştır.

Kültür Dünyamız — Batı merkezli modernizm ve Kantçı felsefenin dışında kalan, kendi tarihsel, dini ve toplumsal dinamiklerimize ve kaygılarımıza sahip olan yaşam dünyamızdır.