CogitoDescartes tarafından belirlenen ve Kant tarafından devralınarak benliğin merkezde kalmasını sağlayan düşünen ben kavramıdır. Kant bu kavramı Newton bilimiyle sentezleyerek epistemolojisinin temeline yerleştirmiştir.
Özerklik (Otonomik)Bireyin kendi yasasını kendisinin koyması ve eylemlerinde dışsal baskılardan bağımsız hareket etmesidir. Burjuvazi sınıfının ekonomik dinamikleri ve Kant'ın ahlâk felsefesi için merkezi bir kavramdır.
Transandantal İdealizmZaman ve mekânın dışsal mutlak gerçeklikler olmayıp, insan zihninin nesneleri bilme sürecinde kullandığı öznel formlar olduğunu savunan Kantçı felsefi görüştür.
Kendinde Şey (Ding an sich)Nesnelerin bizim zihinsel formlarımızdan bağımsız olan, ancak asla doğrudan bilemediğimiz kendi gerçek halleridir. Kantçılığa göre nesneleri ancak zihnimizdeki kavramlar çerçevesinde bilebiliriz.
Sapere Aude (Aklını Kullan)Horatius'a ait olan ve Kant tarafından Aydınlanma döneminin mottosu olarak kullanılan, insanın kendi aklını başkasının kılavuzluğuna ihtiyaç duymadan cesaretle kullanmasını ifade eden ilkedir.
PostulaKant felsefesinde teorik olarak kanıtlanamayan ancak pratik akıl ve ahlâk yasasının zorunluluğu gereği kabul edilmesi gereken (örneğin Tanrı'nın varlığı) önermedir.
En Yüksek İyi (Summum Bonum)Ahlâklılığın ve mutluluğun en üst düzeyde birleştiği ideal durumdur. Kant, bu idealin gerçekleştirilebilmesi için Tanrı'nın varlığının varsayılmasını zorunlu görür.
Yaderklik (Heteronomi)Bireyin veya aklın kendi yasasını kendisi belirlemek yerine dışsal bir sebebe, amaca veya otoriteye bağımlı olması durumudur. Kant, rasyonel inancın bu duruma düştüğünü eleştirir.
Yalın DinKant'ın tarihi ve dogmatik unsurlardan arındırarak tamamen akıl ve ahlâk temelinde yeniden inşa etmek istediği evrensel din anlayışıdır.
Newton BilimiMutlak zaman ve mekân anlayışına dayanan, modern paradigmanın bilimsel temelini oluşturan ve Kant'ın felsefi sistemini kurarken fizik anlayışını örnek aldığı bilimsel modeldir.
BilgelikAklın sınırlılığını fark eden bir bilinç halidir. Sokrates'in 'Hiçbir şey bilmediğimi biliyorum' sözü bu bilgelik anlayışının temelini oluşturur.
İmanDinen Tanrı'ya hiçbir şarta veya rasyonel sebebe dayanmaksızın duyulan şartsız güven ve teslimiyettir. Kant'ın rasyonel inancından bu yönüyle ayrılır.
Aydınlanma Dönemiİnsanın akıl yoluyla ergin olmama durumundan kurtulduğu, bilimin, bireyin ve burjuvazinin ön plana çıktığı modern felsefi ve kültürel çağdır.
Pratik Akılİnsanın ahlâki eylemlerini, otonomisini ve iradesini belirleyen akıl alanıdır. Kant, teorik aklın sınırlarını çizdikten sonra pratik akılla ahlâkı güvenceye almıştır.
Kültür DünyamızBatı merkezli modernizm ve Kantçı felsefenin dışında kalan, kendi tarihsel, dini ve toplumsal dinamiklerimize ve kaygılarımıza sahip olan yaşam dünyamızdır.
