Ünite 2: Dil ve Düşünce — Doğru/Yanlış

Gösterilen tanım o kavrama ait mi? 13 soru var.

1 / 130 doğru

Prototip Teorisi

Nesneleri sınıflandırırken zihnimizde kategorinin özünü yakalayan enideal model veya ••• oluşturduğumuzu savunan görüştür. Örneğin kuş kavramı dendiğinde zihnimizde penguenden ziyade serçenin ••• canlanması bu teoriyle açıklanır.

Prototip Teorisi — Nesneleri sınıflandırırken zihnimizde kategorinin özünü yakalayan enideal model veya prototip oluşturduğumuzu savunan görüştür. Örneğin kuş kavramı dendiğinde zihnimizde penguenden ziyade serçenin prototipinin canlanması bu teoriyle açıklanır.

Sentaks (Söz Dizimi) — Sözcükleri, uygun sözcük grupları ve anlamlı cümleler oluşturmak üzere birleştirme yollarını içeren kural sistematiğidir. Diller arasında sentaks kuralları bakımından farklılıklar bulunabilir.

Şema — İnsanlarla, nesnelerle ya da durumlarla ilgili kavramsal çerçeveleri ve karmaşık genellemeleri içeren zihinsel paketlerdir. Örneğin bir spor salonu fotoğrafında elektrik süpürgesi bulunması bizim spor salonu şemamızla tutarsız olduğu için yadırganır.

Dilsel Görecelilik Hipotezi — Sapir ve Whorf tarafından öne sürülen, bir bireyin konuştuğu dilin yapısının o bireyin dünyaya ilişkin düşünme ve algılama biçimleri üzerinde etkili olduğunu savunan hipotezedir. Örneğin Inuitlerin dillerinde kar için çok sayıda kelime olması bu hipotezle ilişkilendirilir.

Afazi (Söz Yitimi) — Beynin sol frontal lobundaki Broca bölgesinde veya sol yarı küredeki Wernicke bölgesinde meydana gelen hasarlar sonucunda ortaya çıkan dil ve konuşma bozukluğudur. Broca afazisinde kelime söylemekte, Wernicke afazisinde ise anlamada ve akıcı konuşmada güçlük yaşanır.

Pragmatik — Dilin farklı bağlamlarda uygun ve etkili biçimde kullanımına ilişkin kuralları tanımlayan alandır. Örneğin bir soru cümlesinin bilgi almak için değil de uyarıda bulunmak amacıyla kullanılması pragmatik kurallarla ilgilidir.

Dil Edinim Aracı — Noam Chomsky’nin teorisinde yer alan, çocukların fonoloji, söz dizimi ve anlam bilgisi kurallarını algılamalarını sağlayan doğuştan biyolojik özel yeteneği temsil eden kuramsal bir yapıdır.

Fonem — Bir dilde anlamı etkileyen en küçük temel ses birimidir. Fonolojik kurallar bu seslerin nasıl birleştirileceğini belirler.

Kavram — Nesneleri, olayları, hayvanları ve insanları bazı karakteristik özelliklerine dayanarak gruplandırmak veya sınıflandırmak için kullanılan zihinsel yapılardır. Örneğin 'kuş' kavramı, tüylü ve uçabilen canlılarla ilgili deneyimlerimiz sonucunda oluşan bir özet birimidir.

Örnekleme Teorisi — İnsanların deneyimledikleri her kategori için hafızalarında çok sayıda farklı örnek sakladıklarını ve yeni karşılaşılan bir nesnenin hangi kategoriye ait olduğuna bu örneklerle kıyaslayarak karar verdiklerini savunan görüştür.

Morfem — Fonemlerin birleşerek oluşturduğu, daha küçük yapılara bölündüklerinde anlamını kaybeden en küçük anlamlı ses birimleridir. Türkçede 'tat', 'ok' veya 'yap' kelimeleri birer morfeme örnek olarak verilebilir.

Düşünme — Çeşitli zihinsel faaliyetlerde bulunmak, bilgi taramak, akıl yürütmek, soyutlama yapmak ve karar vermek için kullanılan zihinsel süreçlerin tamamıdır. Örneğin bir bulmaca çözerken veya geleceğe yönelik plan yaparken zihnimizdeki tüm yapı ve işlevler birlikte çalışarak düşünme eylemini gerçekleştirir.

Dil — Sonsuz sayıda anlamlı cümle yaratmak amacıyla sembolleri oluşturup değiştirmek için kullanılan karmaşık kuralları öğrenip uyguladığımız özel bir iletişim yöntemidir. Konuşma dili ve işaret dili bu kapsamda değerlendirilir.