Ünite 8: Kamu Gelirleri — Önemli Kavramlar

Kamu kesiminin anayasal sınırlar içerisinde, kamu hizmetlerinin finansmanı ve sosyo-ekonomik amaçları gerçekleştirmek üzere çeşitli kaynaklardan elde ettiği gelirlerin tümüdür.

Sadece merkezî yönetim bütçesi kapsamında yer alan idarelerin çeşitli kaynaklardan elde ettiği gelirleri ifade eden dar kapsamlı tanımdır.

Merkezî yönetimin gelirlerinin yanı sıra yerel yönetimlerin, parafiskal kurumların ve kamu iktisadi teşebbüslerinin elde ettiği tüm gelirleri kapsayan geniş tanımlamadır.

Mükelleflerin ödeme konusunda herhangi bir irade serbestisine sahip olmadığı, devletin egemenlik gücüne dayanarak zorla aldığı vergi, harç, resim ve ceza gibi gelirlerdir.

Normal ve alışılagelmiş kamu hizmetlerinin gerçekleştirilmesi için her yıl tekrarlanan ve sürekli kaynaklardan elde edilen vergi, resim, harç gibi gelirlerdir.

Aniden ortaya çıkan, önceden tahmin edilemeyen olağanüstü giderleri karşılamak üzere geçici olarak başvurulan borçlanma, emisyon ve savaş tazminatı gibi gelirlerdir.

Devletin, kamu harcamalarını finanse etmek ve sosyo-ekonomik hedeflere ulaşmak amacıyla fert ve kurumlardan hukuki cebir altında, karşılıksız olarak aldığı parasal değerlerdir.

Kamu kurumlarının sunduğu belirli bir hizmetten doğrudan yararlanan kişilerden, bu yararlanmanın karşılığı olarak faydalanma ilkesine göre tahsil edilen bedeldir.

Kamu kurumları tarafından belirli bir işin veya faaliyetin yapılmasına izin verilmesi, ruhsat verilmesi veya tescil edilmesi karşılığında alınan kamusal bedeldir.

Belediyelerin gerçekleştirdiği bayındırlık ve altyapı hizmetleri sonucunda değeri artan gayrimenkullerin sahiplerinden alınan zorunlu değer artış payıdır.

Sosyal güvenlik kurumları ve meslek odaları gibi kuruluşların, kendi bütçelerini finanse etmek amacıyla üyelerinden kanuna dayanarak topladıkları zorunlu prim ve aidatlardır.

Belirli bir kamu hizmetinin veya amacın gerçekleştirilmesi için bütçe içinde veya dışında ayrılan, özel gelir ve harcama kurallarına tabi kamusal nitelikli özel hesaptır.

Devletin bazı malların üretim ve satışını tekeline alarak, fiyatını maliyetinin çok üzerinde belirlemesi sonucu elde ettiği yüksek kâr ve rant geliridir.

Devletin para basma yetkisini elinde bulundurması sayesinde, basılan paranın nominal değeri ile üretim maliyeti arasındaki farktan elde ettiği gelirdir.