Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Kamu gelirlerinin 'mali amacı' ile 'sosyo-ekonomik amacı' arasındaki farkları açıklayarak, devletin vergi oranlarını artırmasının bu iki amaç açısından doğurabileceği sonuçları karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Mali amaç kamu harcamalarının finansmanını sağlamaya odaklanırken, sosyo-ekonomik amaç gelir dağılımını düzeltmek veya ekonomik istikrarı korumak gibi müdahaleleri içerir. Vergi oranlarının artırılması bütçe gelirlerini artırarak mali amaca hizmet edebilir ancak yüksek vergi yükü yatırımları azaltarak sosyo-ekonomik büyüme hedeflerine zarar verebilir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Dar anlamda kamu gelirleri ile geniş anlamda kamu gelirleri kavramlarını tanımlayınız ve yerel yönetimler ile sosyal güvenlik kurumlarının gelirlerinin hangi kapsama girdiğini gerekçesiyle belirtiniz.
Yanıt / ipucu
Dar anlamda kamu gelirleri sadece merkezî yönetimin gelirlerini kapsarken, geniş anlamda kamu gelirleri yerel yönetimler, parafiskal kurumlar ve KİT gelirlerini de kapsar. Yerel yönetimler ve sosyal güvenlik kurumlarının (parafiskal) gelirleri, devletin tüm kamusal faaliyet alanlarını yansıttığı için geniş anlamda kamu gelirleri kapsamına girmektedir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Vergi, harç ve şerefiye kavramlarını 'karşılıklılık' ve 'faydalanma' ilkeleri açısından karşılaştırarak her biri için günlük hayattan birer örnek veriniz.
Yanıt / ipucu
Vergi tamamen karşılıksızdır ve ödeme gücüne göre alınır (örneğin Gelir Vergisi); harçta doğrudan bir hizmetten yararlanma karşılığı ödeme yapılır (örneğin Pasaport Harcı); şerefiye ise bayındırlık hizmeti sonucu mülkte oluşan değer artışı nedeniyle zorunlu alınır (örneğin belediyenin yol yapımı sonrası alınan katılım payı).
Alıştırma 4myders hazırladı
Parafiskal gelirlerin vergilere ve harçlara benzeyen yönlerini araştırınız; bu gelirlerin devlet bütçesi yerine kendi kurum bütçelerine kaydedilmesinin nedenini tartışınız.
Yanıt / ipucu
Parafiskal gelirler zorunlu (cebrî) olmaları yönüyle vergiye, belirli bir üyelik veya hizmet karşılığı olmaları yönüyle harca benzerler. Bu gelirlerin kendi kurum bütçelerine kaydedilmesinin nedeni, ilgili meslek odası veya sosyal güvenlik kurumunun mali özerkliğini korumak ve doğrudan üyelerine yönelik hizmetleri finanse etmektir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Devletin bütçe dışı fonlara başvurmasının sağladığı operasyonel avantajları ve bu durumun 'bütçe birliği' ilkesi açısından yaratabileceği olumsuzlukları değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Bütçe dışı fonlar, harcama süreçlerinde esneklik, hız ve bürokrasiden uzaklaşma avantajı sağlar. Ancak bu durum, devletin tüm gelir ve giderlerinin tek bir bütçede toplanmasını öngören bütçe birliği ilkesini bozarak mali denetimi ve şeffaflığı zorlaştırır.
