İnfografik
← Ünite 7
Ticaret Hukuku

Ünite 7: Haksız Rekabet- Ticari Defterler

Türk Ticaret Kanunu m. 54 Kapsamında Rekabet Düzeni
TK m. 54/1 hükmüne göre haksız rekabet hükümlerinin temel amacı, ticari hayata katılan herkesin menfaatine uygun olarak dürüst ve bozulmamış rekabet koşullarının sağlanmasıdır. Rakipler ile tedarikçiler arasındaki aldatıcı tüm davranışlar bu maddeyle yasaklanmıştır.
TK m. 55 ile Düzenlenen Başlıca Haksız Rekabet Halleri
Kanunun 55. maddesinde başkalarını kötülemek, yanlış nitelikler sergilemek, yetkisiz meslek unvanları kullanmak, başkasının ürünleriyle karıştırılmaya yol açmak ve saldırgan satış yöntemleri uygulamak gibi fiiller tek tek sayılmıştır.
Haksız Rekabet Davalarında 1 ve 3 Yıllık Zamanaşımı
TK m. 60/2 hükmüne göre haksız rekabet davaları, hak sahibinin hakların doğumunu öğrendiği günden itibaren 1 yıl ve her halükarda fiillerin doğumundan itibaren 3 yıl geçmekle zamanaşımına uğramaktadır.
Kasten İşlenen Haksız Rekabette Cezai Yaptırım
Haksız rekabet fiillerinin kasten işlenmesi durumunda, bu fiilleri işleyen sorumlular Türk Ticaret Kanunu m. 62 uyarınca iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılabilmektedir.

Anahtar Kavramlar

Haksız RekabetRakipler ile tedarikçiler ve müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen, dürüstlük kuralına aykırı aldatıcı davranışlar ile ticari uygulamalardır. Örneğin, bir işletmenin rakibinin ürünleri hakkında gerçeğe aykırı ve yanıltıcı açıklamalarla kötüleme yapması haksız rekabet oluşturur.
Rekabet YasağıKendi başına hukuka aykırı olmayan bazı işlerin ve faaliyetlerin, aradaki özel hukuki ilişki gereği belirli kişilere kanun veya sözleşmeyle yasaklanmasıdır. Örneğin, bir anonim şirket yönetim kurulu üyesinin izin almadan başka bir anonim şirkette aynı görevi üstlenmesi yasaktır.
Yevmiye DefteriKayda geçirilmesi gereken ticari işlemlerin, ilgili belgelere dayanılarak tarih sırasıyla ve madde halinde düzenli olarak yazıldığı zorunlu ticari defterdir.
Defteri KebirYevmiye defterine kaydedilmiş olan işlemleri buradan alarak sistemli bir şekilde ilgili hesaplara dağıtan ve tasnifli olarak bu hesaplarda toplayan büyük defterdir.
Envanter DefteriTicari işletmenin açılışında ve her hesap döneminin sonunda taşınmazların, alacakların, borçların, nakit paranın ve tüm varlıkların teker teker kaydedildiği ciltli defterdir.
Açılış ve Kapanış OnaylarıTicari defterlerin kanuna uygun tutulmasını sağlamak amacıyla noter veya ticaret sicili müdürlükleri tarafından dönemsel olarak yapılan hukuki tescil ve onay işlemleridir. Örneğin yevmiye defterinin kapanış onayı izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar yaptırılır.
Defterlerin ZıyaıTacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve belgelerin yangın, su baskını, yer sarsıntısı veya hırsızlık gibi mücbir sebeplerle kanuni saklama süresi içinde ortadan kalkması veya kaybolması durumudur.
Cari Hesap Sözleşmesiİki kişinin karşılıklı alacak ve borçlarını ayrı ayrı istemekten vazgeçip bunları bir hesapta birleştirerek sonucunda çıkacak bakiyeyi talep etmelerini sağlayan yazılı sözleşmedir.
Saklama YükümlülüğüTacirlerin ticari defterlerini, envanterleri, finansal tabloları, ticari mektupları ve muhasebe dayanağı belgeleri sınıflandırılmış şekilde on yıl süreyle muhafaza etme zorunluluğudur.
Saldırgan Satış YöntemleriMüşterinin karar verme özgürlüğünü baskı altına alarak sınırlayan ve dürüstlük kuralına aykırı şekilde ticari mal veya hizmet pazarlamaya yönelik haksız rekabet halleridir.
Pay DefteriAnonim ve limited şirketlerde pay sahiplerinin kimliklerini, pay miktarlarını ve devirlerini takip etmek amacıyla tutulması zorunlu olan resmi ticari defterdir.
Haksız Rekabetin Men'i DavasıHaksız rekabet fiili nedeniyle ekonomik menfaatleri zarar gören veya tehlikeye düşen kişilerin, devam eden hukuka aykırı eylemin durdurulması için açabileceği tespit ve önleme davasıdır.

Diğer Önemli Bilgiler

Tacirlerin 10 Yıllık Belge ve Defter Saklama Süresi

Her tacir ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, finansal tabloları, ticari mektupları ve bunlara dayanak teşkil eden belgeleri sınıflandırılmış bir şekilde 10 yıl süreyle saklamak zorundadır (TK m. 82).

Yevmiye Defteri Kapanış Onay Süresi

Fiziki ortamda tutulan yevmiye defterinin kapanış onayı, izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar notere yaptırılmak zorundadır; yönetim kurulu karar defterinin kapanış onayı ise birinci ayın sonundadır.

Defterlerin Zıyaı Halinde 15 Günlük Başvuru Süresi

Yangın, su baskını, yer sarsıntısı veya hırsızlık gibi mücbir sebeplerle ticari defterleri zıyaa uğrayan tacir, durumu öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer mahkemesinden belge istemelidir.

Cari Hesap Sözleşmelerinde Şekil Şartı

İki kişinin alacaklarını birleştirip tek bir bakiye üzerinden alacak talep etmesini sağlayan cari hesap sözleşmesinin geçerli olabilmesi için mutlaka yazılı yapılması zorunludur.

Anonim Şirketlerde Tutulması Zorunlu Özel Defterler

Anonim şirketler genel defterlerin yanı sıra pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defterini de tutmakla yükümlüdür.

Sınavda Dikkat Et

  • Haksız rekabet kurullarının amacının bireysel şirket çıkarları değil, dürüst ve bozulmamış rekabet düzeni olduğunu unutmayın.
  • Müşterilerin haksız rekabet davası açabileceğini ancak araç ve malların imhasını isteyemeyeceğini kesinlikle karıştırmayın.
  • Haksız rekabet zamanaşımı sürelerinin öğrenmeden itibaren 1 yıl ve fiilin doğumundan itibaren 3 yıl olduğunu ezberleyin.
  • Yevmiye defterinin kapanış onayının izleyen dönemin 6. ayının sonuna kadar yapıldığını, yönetim kurulu karar defterinin ise 1. ayın sonunda olduğunu not edin.
  • Tacirlerin defter ve belgeleri saklama süresinin 10 yıl olduğunu, zıya halinde ise 15 gün içinde mahkemeye başvurulması gerektiğini unutmayın.
  • Cari hesap sözleşmesinin geçerliliği için yazılı şekil şartının mutlak olduğunu, sözlü kurulan cari hesabın geçersiz olacağını hatırlayın.
  • Anonim şirketlerin pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul müzakere defterini tutmak zorunda olduğunu deffettiklerine dikkat edin.