← Ünite 8
Hizmet Pazarlaması

Ünite 8: Hizmetlerde Dağıtım

Dünya Ticaret Örgütü Tanımı
DTÖ, e-ticareti mal ve hizmetlerin üretim, satış ve dağıtımlarının telekomünikasyon ağları üzerinden yapılması olarak tanımlar.
Hizmetlerde Aracılık Yolları
Hizmetlerde aracılar kanalıyla dağıtım üç ana yolla yapılır: acenteler ve brokerler, franchising ve elektronik dağıtım kanalları.
Franchising Kapsamı
Sistem sadece isim hakkını değil; pazarlama stratejileri, planlama, eğitim ve kalite denetimi gibi süreçleri de içerir.
Elektronik Dağıtım Araçları
Hizmet dağıtımında kullanılan elektronik araçlar; telefon, faks, TV, elektronik ödeme sistemleri, EDI ve internettir.

Anahtar Kavramlar

BölünmezlikHizmetin üretimi ile tüketiminin aynı anda gerçekleşmesi durumudur. Örneğin, bir kuaför hizmeti üretilirken aynı anda tüketilir, bu yüzden üretici ve tüketici birbirinden ayrılamaz.
Doğrudan DağıtımHizmetin herhangi bir aracı kullanılmadan, doğrudan üretici tarafından tüketiciye ulaştırılmasıdır. Örneğin, bir psikoloğun hastasına doğrudan terapi hizmeti vermesi bu kapsamdadır.
AcenteHizmetin mülkiyetini almadan, satış sürecine komisyon karşılığında aracılık eden kişi veya kuruluştur. Örneğin, bir sigorta acentesi sigorta şirketinin poliçelerini müşteriye satar.
BrokerAlım-satım işlemlerine aracılık eden ve genellikle kendi adıyla işlem yapan piyasa uzmanıdır. Örneğin, borsa brokerleri yatırımcılar adına hisse senedi alım satımına aracılık eder.
FranchisingAna firmanın, belirli bir bedel karşılığında markasını ve işletme yöntemlerini bağımsız bir yatırımcıya kullandırmasıdır. Örneğin, bir fast-food zincirinin farklı şehirlerde aynı isim ve standartla şube açmasıdır.
FranchisorFranchising sisteminde markanın imtiyaz hakkını elinde bulunduran ve diğer tarafa kullanma izni veren ana firmadır.
FranchiseeFranchising sisteminde ana firmadan markayı kullanma hakkını satın alan ve belirlenen kurallara göre işletmeyi yöneten bağımsız yatırımcıdır.
Elektronik Dağıtım KanallarıHizmetin telekomünikasyon ağları üzerinden, insan etkileşimi olmadan sunulmasıdır. Örneğin, internet bankacılığı üzerinden havale yapılması bu kanalı kullanır.
DayanıksızlıkHizmetlerin depolanamaz ve stoklanamaz olması özelliğidir. Örneğin, boş kalan bir uçak koltuğu bir daha satılamaz, bu yüzden hizmetin dağıtımı anlık olmalıdır.
Müşteri Saklama SorunuAracıların, üretici ile müşteri arasındaki ilişkiyi bozarak müşteriyi kendi portföyüne veya rakip firmalara çekme riskidir.
Piyasa UzmanıBrokerler gibi, belirli bir alanda derin bilgiye sahip olan ve alıcı ile satıcıyı buluşturan profesyoneldir.
E-TicaretMal ve hizmetlerin üretim, satış ve dağıtımlarının telekomünikasyon ağları üzerinden gerçekleştirilmesidir.

Diğer Önemli Bilgiler

Doğrudan Satışın Avantajı

Üretici, aracıya ödenecek kar marjını kendisi elde eder ve hizmeti tüketicinin ihtiyacına göre anında esnetebilir.

Hizmetlerde Dağıtımın Özü

Hizmet dağıtımı, genellikle tüketiciyi hizmetin üretildiği yere çekmek veya hizmeti müşterinin ayağına götürmek üzerine kuruludur.

Acente ve Broker Farkı

Temel fark temsil ettikleri taraflardan kaynaklanır; brokerler piyasa uzmanı olarak daha çok alım-satım işlemlerine aracılık ederler.

Franchising'in Yaygın Olduğu Alanlar

Sistem özellikle emlak, konaklama, eğlence ve eğitim hizmetleri gibi standartlaşmanın önemli olduğu sektörlerde yaygındır.

Elektronik Kanalın Kısıtı

Elektronik kanalların en büyük dezavantajlarından biri, hizmetin müşteri talebine göre kişiselleştirilmesinin zor olmasıdır.

Sınavda Dikkat Et

  • Hizmet dağıtımında 'üretici aynı zamanda dağıtıcıdır' kuralını unutmayın; bu, bölünmezlik özelliğinin bir sonucudur.
  • Acente ve broker arasındaki farkın 'temsil edilen taraflar' olduğunu not edin, sınavda bu detay sorulabilir.
  • Franchising sisteminde 'franchisor' ve 'franchisee' kavramlarını karıştırmayın; biri veren, diğeri alan taraftır.
  • Elektronik kanalların 'kişiselleştirme' konusunda zayıf olduğunu bilin; bu, insan etkileşiminin yokluğundan kaynaklanan bir dezavantajdır.
  • Doğrudan satışın avantaj ve dezavantajlarını karşılaştırırken 'ölçek ekonomisi' ve 'yığılma' kavramlarına odaklanın.
  • Hizmetlerin depolanamaz (dayanıksız) olması, dağıtımın anlık ve doğrudan yapılmasını zorunlu kılar, bu mantığı kavrayın.