← Ünite 7
Hizmet Pazarlaması

Ünite 7: Hizmetlerde Ürün

Hizmetin 4 Temel Özelliği
Hizmetler; soyutluk, bölünmezlik, değişkenlik ve dayanıksızlık olmak üzere dört temel özellikle tanımlanır. Bu özellikler, hizmetin somut ürünlerden ayrılmasını sağlar.
Hizmet Paketinde Fiziksel Destek
Avukatın bürosu, banka binası veya havayollarının uçakları, hizmetin üretilmesi için gerekli olan fiziksel destek unsurlarıdır.
Otomobil Örneği Ürün Düzeyleri
Otomobil örneğinde temel ürün ulaşım, somut ürün kalite ve marka, geliştirilmiş ürün ise satış sonrası hizmetler ve garanti olarak sınıflandırılır.
Hizmet Çiçek Modeli Unsurları
Modelde yer alan 8 grup; bilgi, danışma, sipariş alma, ağırlama, koruma, istisnalar, faturalama ve ödemedir.

Anahtar Kavramlar

SoyutlukHizmetin fiziksel bir varlığının olmaması, dokunulamaması ve görülememesidir. Örneğin, bir eğitim hizmeti satın alındığında elinizde tutabileceğiniz bir nesne değil, bir deneyim süreci vardır.
Hizmet PaketiTemel hizmetin yanında onu destekleyen fiziksel mallar ve diğer yan hizmetlerin birleşimidir. Bir havayolu uçuşu, sadece ulaşım değil; uçak, biletleme ve ikram gibi unsurların bir bütünüdür.
Bütünleyici HizmetlerTemel hizmetin tamamlayıcısı olan ve yokluğunda ana hizmetin eksik kaldığı unsurlardır. Oteldeki kapalı yüzme havuzu, konaklama hizmetini daha değerli kılan bir yan hizmettir.
Fiziksel DelilHizmetin soyutluğunu azaltmak için kullanılan somut unsurlardır. Personel üniformaları veya tanıtım broşürleri, müşterinin hizmet kalitesini algılamasına yardımcı olur.
Hizmet Çiçek ModeliTemel hizmeti çevreleyen sekiz tamamlayıcı hizmet grubunu ifade eden bir modeldir. Bilgi, danışma ve faturalama gibi süreçler bu modelin temel taşlarıdır.
Pazarda Etkili OlmaMevcut hizmetleri mevcut müşterilere daha fazla satma stratejisidir. Ekonomik boy ambalajlar veya kullanım miktarını artıran teşvikler bu kapsamdadır.
Çeşitlendirmeİşletmenin yeni pazarlarda yeni hizmetler sunarak büyüme çabasıdır. Tek yönlü ve çok yönlü olmak üzere iki ana şekilde uygulanır.
Yoğunlaşma Stratejisiİşletmenin belirli bir mal veya pazar bölümünde uzmanlaşarak rekabet etmesidir. Bu, kaynakların verimli kullanılmasını ve maliyet avantajı sağlar.
Hizmeti Kolaylaştıran MallarHizmetin sunumu sırasında tüketilen ve üretim için gerekli olan fiziksel unsurlardır. Ulaşım hizmetinde kullanılan yakıt buna örnektir.
Profesyonel HizmetlerHizmet sunucusunun yüksek düzeyde beceri ve uzmanlık gerektirdiği alanlardır. Avukatlık ve cerrahlık gibi meslekler bu gruba girer.
Stil OluşturmaÜrüne kendine özgü bir dış görünüş veya his verme sürecidir. Kuaför salonlarının modern dekorasyonu, müşteride bir stil algısı yaratır.
Geliştirilmiş Ürün DüzeyiSomut ürünle birlikte sunulan ek yararlar bütünüdür. Satış sonrası hizmetler, garanti ve kredi imkanları bu düzeyi oluşturur.
İnsan Yoğun HizmetlerÜretim sürecinde insan emeğinin makineye göre daha baskın olduğu hizmetlerdir. Eğitim veya danışmanlık hizmetleri buna örnektir.
Pazarı GeliştirmeVar olan hizmetlerin yeni coğrafi bölgelere veya yeni müşteri gruplarına satılmasıdır. Uluslararası genişleme bu stratejiye örnektir.
Temel HizmetMüşterinin ana ihtiyacını karşılayan ve hizmetin varlık sebebini oluşturan unsurdur. Otel konaklamasında 'yatak' temel hizmettir.

Diğer Önemli Bilgiler

Pazarda Etkili Olma Yöntemi

İşletmeler pazarda etkili olmak için satın alma birimini artırabilir, malın eskime oranını hızlandırabilir veya yeni kullanım alanları tanıtabilir.

Tek Yönlü Çeşitlendirme

Ekmek üreten bir işletmenin simit veya kraker üretmesi, mevcut teknoloji ve pazarla ilişkili bir çeşitlendirme örneğidir.

Çok Yönlü (Konglomeral) Çeşitlendirme

İşletmelerin mevsimlik dalgalanmaları dengelemek veya farklı alanlardaki fırsatları değerlendirmek için bir araya gelmesidir.

Yoğunlaşma Stratejisi Sloganı

Strateji, 'Roma'da ikinci olmaktansa, Mısır'da birinci olmak daha iyidir' mantığına dayanır ve uzmanlaşmayı savunur.

Hizmet Sunumunun 4 Kategorisi

Sunum; tam somut mallar, mal-hizmet karışımı, tamamlayıcı mal/hizmetler ve tam soyut hizmetler olarak dört kategoriye ayrılır.

Hizmet Bileşenlerinin Algılanması

Tüketiciler hizmeti; güvenlik, devamlılık, davranış, bütünlük, koşullar, bulunabilirlik ve zamanlama kriterlerine göre değerlendirir.

Hizmet Sunumunda İnsan Faktörü

Hizmetin sunumunda garsonun davranışları gibi psikolojik faydalar, tüketici tarafından nesnel olarak belirlenemeyen ancak deneyimi etkileyen unsurlardır.

Sınavda Dikkat Et

  • Hizmetin 4 temel özelliğini (soyutluk, bölünmezlik, değişkenlik, dayanıksızlık) mutlaka ezberleyin; sınavda bu özelliklerin tanımı üzerinden soru gelmesi çok muhtemeldir.
  • Hizmet Çiçek Modeli'ndeki 8 tamamlayıcı hizmeti listeleyin; her birinin ne anlama geldiğini (örneğin ağırlama ile sipariş alma farkı) karıştırmamaya dikkat edin.
  • Stratejileri (pazarda etkili olma, pazarı geliştirme, malı geliştirme, çeşitlendirme) birbirinden ayıran temel farkları öğrenin; 'yeni pazar mı, yeni ürün mü?' sorusuna odaklanın.
  • Yoğunlaşma stratejisinin 'uzmanlaşma' ve 'maliyet avantajı' ile olan ilişkisini unutmayın; bu stratejinin neden tercih edildiğini (verimlilik) kavramak önemlidir.
  • Hizmet paketindeki fiziksel destek ile kolaylaştırıcı malları karıştırmayın; fiziksel destek ortamı (ofis/bina), kolaylaştırıcı mal ise tüketilen unsuru (yakıt) ifade eder.
  • Sınavda 'hangisi değildir' tarzı sorularda seçeneklerin metindeki karşılıklarını hızlıca tarayın; metinde geçmeyen bir kavram genellikle çeldiricidir.