HipotezBir anakütlenin dağılımına ya da parametrelerine ilişkin öne sürülen ve doğruluğu istatistiksel testlerle sınanacak olan önermedir. Örneğin, kadın ve erkek bebeklerin doğum ağırlıkları arasında fark olmadığını savunan $H_0: \mu_1 = \mu_2$ ifadesi temel bir hipotezdir.
ParametreAnakütleyi niteleyen ve onu diğer anakütlelerden ayırt etmeye yarayan sayısal özelliklerdir. Genellikle örneklem istatistiklerinden hareketle tahmin edilmeye çalışılır.
Önemlilik TestleriElde edilen örneklem değerlerinin ya da gruplar arasındaki farkların şans eserinden mi kaynaklandığını yoksa istatistiksel olarak gerçek ve anlamlı bir farkı mı temsil ettiğini test etmek için kullanılan istatistiksel yöntemlerdir.
Bağımsız Gruplarİncelenen grupların birbirinden tamamen ayrı olduğu, bir grupta yer alan bir deneğin kesinlikle diğer grupta yer almadığı durumdur. Örneğin, kadın ve erkek öğrenciler bağımsız iki gruba örnek oluşturur.
Bağımlı (Eşlenik) GruplarAynı denekler üzerinde farklı zamanlarda ya da farklı koşullarda iki kez ölçüm yapılmış olması durumudur. Örneğin, bir diyet programına katılan 12 kişinin programa başlamadan önceki ve 3 ay sonundaki kiloları bağımlı gruplar oluşturur.
Ölçüm DüzeyiVerinin sahip olduğu özelliklerin analitik ve istatistiki işlemlere elverişliliğini gösteren düzeydir. Parametrik testlerin uygulanabilmesi için verinin aralık veya oran ölçüm düzeyinde olması gerekir.
Örnek BüyüklüğüAraştırma sorusu doğrultusunda incelenen görüşülen denek veya gözlem sayısını ifade eden n değeridir. Uygun hipotez testinin seçilmesinde ve serbestlik derecesinin hesaplanmasında kritik rol oynar.
F Testiİki bağımsız grubun varyanslarının homojen olup olmadığını sınamak amacıyla kullanılan istatistiki testtir. Büyük varyansın küçük varyansa bölünmesiyle hesaplanır.
Ortak Varyans (Pooled Variance)Varyansların homojen olduğu bilinen bağımsız iki grubun varyanslarını ortak bir havuzda birleştirerek hesaplayan ve t-testi formülünde paydada kullanılan ağırlıklı varyans tahmincisidir.
Serbestlik DerecesiBir hesaplamada kısıtlamalara tabi tutulmaksızın serbestçe değişebilen bağımsız gözlem sayısını ifade eder. Örneğin iki ortalama testinde $n_1 + n_2 - 2$ formülüyle hesaplanır.
Çift Yönlü HipotezAraştırmacının gruplar arasında bir fark olduğunu iddia ettiği ancak farkın yönünü (hangisinin büyük veya küçük olduğunu) belirtmediği hipotez türüdür. Alternatif hipotez $\mu_1 \neq \mu_2$ şeklinde kurulur.
Kritik DeğerBelirlenen anlamlılık düzeyi ve serbestlik derecesine göre istatistik tablolarından (t veya F tablosu) bulunan ve test istatistiği ile karşılaştırılarak karar vermeyi sağlayan eşik değerdir.
Mann-Whitney U TestiBağımsız iki grup arasındaki farkın incelendiği durumlarda parametrik test varsayımları (normallik veya varyans homojenliği) ihlal edildiğinde kullanılan non-parametrik alternatif testtir.
Fark Serisiİki eş arasındaki önemlilik testinde, aynı deneklerin ikinci ölçüm değerlerinin ilk ölçüm değerlerinden çıkarılmasıyla elde edilen $d_i$ değerleri serisidir.
Örneklemin Standart HatasıÖrneklem istatistiğinin örnekleme dağılımının standart sapmasıdır. İki eş testinde fark serisinin standart sapmasının gözlem sayısının kareköküne bölümüyle hesaplanır ($s_d / \sqrt{n}$).
Wilcoxon Eşleştirilmiş İki Örnek TestiBağımlı iki grup arasındaki farkın incelendiği durumlarda parametrik test varsayımları sağlanamadığında kullanılan non-parametrik hipotez testidir.
