Ünite 12: VERGİ TEORİSİ, EKONOMİK ve DAVRANIŞSAL MODELLER — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Klasik ekonomik teorideki 'ikame etkisi' kavramını dikkate alarak, marjinal vergi oranlarının aşırı yükselmesinin bireylerin çalışma ve boş zaman tercihlerini nasıl etkilediğini açıklayınız.
Yanıt / ipucu
Marjinal vergi oranları aşırı yükseldiğinde ikame etkisi devreye girer. Bireyler, elde edecekleri ek gelirin büyük kısmının vergiye gideceğini gördüklerinde daha fazla çalışmak yerine dinlenmeyi ve boş zamanı tercih ederler.
Alıştırma 2myders hazırladı
Pigocu vergilerin negatif dışsallıkları önlemedeki rolünü araştırınız ve bu vergilerden elde edilen hasılatın toplumsal refahı artırmak için nasıl kullanılabileceğini bir örnekle tartışınız.
Yanıt / ipucu
Pigocu vergiler, çevre kirliliği gibi negatif dışsallıkların marjinal sosyal maliyetini fiyata yansıtarak üretimi toplumsal optimum düzeye çeker. Elde edilen vergi hasılatı, kirlilikten zarar görenlerin kayıplarını telafi etmek veya çevre dostu projeleri finanse etmek için kullanılabilir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Laffer Eğrisi modeline göre, vergi oranlarının optimal tepe noktasını aşmasının devletin toplam vergi hasılatı üzerindeki etkisini gerekçeleriyle birlikte analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Optimal tepe noktası aşıldığında, vergi oranları artsa bile toplam vergi hasılatı düşmeye başlar. Bunun nedeni, aşırı yüksek vergilerin ekonomik faaliyetleri, çalışma isteğini azaltması ve vergiye uyumu baltalamasıdır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Davranışsal iktisat çerçevesinde 'zaman tutarsızlığı' kavramını enerji vergileri ve yalıtım yatırımları örneği üzerinden açıklayarak klasik rasyonellik varsayımıyla karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Klasik teori bireylerin gelecekteki büyük tasarruflar için rasyonel yatırımlar yapacağını varsayar. Ancak zaman tutarsızlığı nedeniyle bireyler şimdiki zamandaki yüksek maliyetten kaçınarak yalıtım yatırımı yapmazlar; bu yüzden enerji tüketimini vergilendirmek temiz enerjiyi sübvanse etmekten daha etkilidir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Vergi belirginliği (tax salience) kavramını esas alarak, bütçeye gelir sağlama amacı güden bir vergi ile düzenleyici bir verginin belirginlik düzeylerinin nasıl tasarlanması gerektiğini gerekçelendiriniz.
Yanıt / ipucu
Gelir amaçlı vergilerin belirginliği mükellef tepkisini azaltmak için düşük tutulmalı (fiyata gizlenmeli veya kaynakta kesilmeli), düzenleyici vergilerin belirginliği ise tüketici davranışını değiştirmek ve talebi azaltmak için yüksek tutulmalıdır.
