Ana Sayfa » İstanbul Üniversitesi AUZEF » Maliye Lisans Programı » Davranışsal Maliye

Ünite 12: VERGİ TEORİSİ, EKONOMİK ve DAVRANIŞSAL MODELLER — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Verginin Refah Kaybı — Vergilerin piyasadaki nispi fiyatları ve getiri oranlarını bozması nedeniyle bireylerin ve firmaların tercihlerini saptırarak toplam toplumsal refah düzeyinde yol açtığı net azalıştır.

Düzenleyici Vergi — Negatif dışsallık yaratan mal ve hizmetlerin tüketimini ve üretimini azaltarak toplumsal açıdan optimum düzeye getirmeyi amaçlayan özel vergilerdir.

Pigocu Vergi — Üretim veya tüketim aşamasında ortaya çıkan marjinal dışsal maliyeti (çevre kirliliği vb.) fiyat mekanizmasına dahil etmek amacıyla birim başına konulan maktu vergidir.

Laffer Eğrisi — Vergi oranları ile devletin elde ettiği toplam vergi hasılatı arasındaki çan eğrisi şeklindeki ilişkiyi ve vergi hasılatını maksimize eden optimal vergi oranını gösteren modeldir.

Sınırlı Rasyonellik — Bireylerin karar alırken tüm karmaşık bilgilere erişme, bunları kusursuzca işleme ve her zaman en rasyonel kararı verme kapasitesinin bilişsel kısıtlar nedeniyle sınırlı olduğunu savunan yaklaşımdır.

Beklenti Teorisi — Bireylerin kararlarını mutlak kazanç veya kayıplara göre değil, bir referans noktasına göre değerlendirdiğini ve kayıplardan kaçınma eğiliminin kazanç elde etme isteğinden daha baskın olduğunu öne süren teoridir.

Zaman Değişkenli Tercih — Bireylerin şimdiki zamanda elde edecekleri faydayı, gelecekte ortaya çıkacak çok daha büyük maliyet veya zararlara (sağlık sorunları gibi) kıyasla aşırı derecede yüksek değerlendirmesidir.

Sahiplenme Etkisi — Bireylerin sahip oldukları bir nesneye veya hakka (örneğin kirlilik permisine), sahip olmadıkları duruma kıyasla psikolojik olarak çok daha yüksek bir değer biçmesi durumudur.

Verginin Belirginliği (Tax Salience) — Verginin mükellef tarafından ne kadar kolay fark edildiği, algılandığı ve tüketim/yatırım kararlarında ne ölçüde göz önünde bulundurulduğudur.

Gizli Vergi — Harcama vergilerinde olduğu gibi ürünün nihai satış fiyatının içerisine dahil edilmiş ve tüketici tarafından ödeme anında doğrudan fark edilmeyen vergi türüdür.

Uyum Maliyeti — Mükelleflerin karmaşık vergi kanunlarına ve beyan usullerine uymak için katlanmak zorunda kaldıkları zaman, emek ve danışmanlık ücreti gibi ek maliyetlerdir.

Çerçeveleme Etkisi — Aynı ekonomik sonucun mükellefe sunuluş biçiminin (örneğin vergi indirimi veya vergi bonusu olarak adlandırılmasının) mükellefin harcama ve tasarruf kararlarını farklılaştırmasıdır.

İçsel Motivasyon — Bireylerin dışsal bir ceza veya ödül olmaksızın, sadece görev bilinci, ahlaki değerler veya sosyal normlar gereği vergi ödeme ve kurallara uyma eğilimidir.

Marjinal Vergi Oranı — Mükellefin elde ettiği son gelir dilimi üzerinden ödediği vergi oranıdır ve vergi tarifesinin esnekliği ile ikame etkisinin gücünü belirler.

Ortalama Vergi Oranı — Mükellefin ödediği toplam vergi tutarının toplam matrahına bölünmesiyle elde edilen orandır; mükellefler genellikle marjinal oranla bunu karıştırırlar.