Ünite 11: Siyasal Sistem – Siyasal Kurumlar — Hızlı Bakış
Sınavdan hemen önce göz gezdirmek için sıkıştırılmış özet.
Sınavda Dikkat Et
Yasama ve yürütmenin ilişkisine dayalı temel ayrımları (kuvvetler birliği vs. kuvvetler ayrılığı) karıştırmayın; kuvvetler birliğinin demokratik tek örneği İsviçre'deki Meclis Hükümetidir.
Başkanlık sisteminde yasama ve yürütmenin katı bir şekilde ayrıldığını, bakanların parlamento dışından atandığını ve parlamentonun başkanı düşüremeyeceğini unutmayın.
Parlamenter sistemde yürütmenin ikili (düalist) yapıda olduğunu; başbakan/hükümetin sorumlu, cumhurbaşkanı/kralın ise siyasal açıdan sorumsuz olduğunu mutlaka aklınızda tutun.
Yarı başkanlık sisteminin hem parlamenter hem başkanlık unsurlarını barındırdığını, Fransa örneğinde cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesine rağmen çok güçlü yetkilere sahip olduğunu not edin.
Maurice Duverger ile Shugart ve Carey'in yarı başkanlık sistemine yönelik sınıflandırma ayrımlarını (başbakancı-başkanlık vs. başkancı-parlamenter) soru kaçırmamak için iyi ezberleyin.
Siyasal sistemlerin başarısının sadece kurumsal tasarıma değil, uzlaşmacı siyasal kültür, federalizm, sivil toplum ve parti disiplini gibi sistemsel özelliklere de bağlı olduğunu unutmayın.
Linz'in vurguladığı 'çifte meşruiyet' kavramının başkanlık ve yarı başkanlık sistemlerinde uzlaşmazlık durumunda kilitlenmelere yol açabileceğini göz ardı etmeyin.
Bilinmesi Gereken Kavramlar
Siyasal KurumlarYasama – Yürütme İlişkisiBaşkanlık SistemiParlamenter SistemYarı Başkanlık SistemiKuvvetler BirliğiKuvvetler AyrılığıÇifte Meşruiyet (Dual Legitimacy)Delegasyoncu DemokrasiMonist Yürütmeİkili (Düalist) YürütmeAklileştirilmiş ParlamentarizmUzantı Tipi Baskı Grubu SistemiKohabitasyon (Birlikte Yaşama)Veto Yetkisi
Önemli Olaylar / Örnekler
İsviçre'de Meclis Hükümeti Uygulaması
ABD'de 1995-1996 Bütçe Krizi
Maurice Duverger'in Yarı Başkanlık Sınıflandırması
