Ünite 11: Siyasal Sistem – Siyasal Kurumlar — Kelime Bul

Tanımı oku, kavramı harf harf bul. 12 kelime var.

1 / 120 doğru

Başkanlık ve yarı başkanlık sistemlerinde hem yasama organının hem de yürütmenin (başkan/cumhurbaşkanı) ayrı seçimlerle doğrudan halktan yetki alması durumudur. Bu durum kurumlar arası uzlaşmazlıkta kilitlenmelere yol açabilir.

Siyasal Kurumlar — Bir toplumda ••• iktidarın kullanıldığı, karar alma süreçlerinin işletildiği ve kuralların konulduğu yasama, yürütme ve yargı gibi resmi yapılar ve organlardır. Örneğin parlamentolar ve bakanlıklar temel ••• arasında yer alır.

Başkanlık Sistemi — Yasama ile yürütmenin katı bir kuvvetler ayrılığı prensibine dayandığı, yürütmenin başı olan başkanın halk tarafından seçildiği ve meclis tarafından güvensizlik oyuyla düşürüilemediği siyasal sistemdir. Amerika Birleşik Devletleri bu ••• en bilinen örneğidir.

Parlamenter Sistem — Yasama ile yürütme arasında geçişkenliğin olduğu, yürütmenin ikili (düalist) bir yapıyla (sorumlu hükümet ve sorumsuz devlet başkanı) temsil edildiği ve hükümetin parlamentonun güvenine dayandığı siyasal •••.

Yarı Başkanlık Sistemi — Halk tarafından seçilen ve geniş yetkilere sahip bir cumhurbaşkanı ile parlamentoya karşı sorumlu olan bir başbakan/hükümet ikilisini birleştiren karma/hibrit siyasal sistemdir. Fransa bu ••• en belirgin uygulayıcısıdır.

Kuvvetler Birliği — Yasama ve yürütme yetkilerinin tek bir organın (örneğin diktatör, mutlak monark veya meclis hükümeti) çatısı altında toplandığı iktidar yapılanmasıdır. Demokratik model olarak yalnızca İsviçre'deki Meclis Hükümeti sisteminde görülür.

Kuvvetler Ayrılığı — Yasama, yürütme ve yargı erklerinin birbirlerinden değişik düzeylerde özerk kılınmış farklı kurumlar eliyle yürütüldüğü, yetkilerin tek bir elde toplanmasını önleyen demokratik yönetim ilkesidir.

Çifte Meşruiyet (Dual Legitimacy) — Başkanlık ve yarı başkanlık sistemlerinde hem yasama organının hem de yürütmenin (başkan/cumhurbaşkanı) ayrı seçimlerle doğrudan halktan yetki alması durumudur. Bu durum kurumlar arası uzlaşmazlıkta kilitlenmelere yol açabilir.

Delegasyoncu Demokrasi — O’Donnell tarafından kullanılan bir kavram olup, başkanlık sistemi uygulamalarında başkan üzerindeki diğer devlet kurumlarının denetim fonksiyonlarını yitirmesi sonucunda başkanın sistem içinde yönlendirici bir konuma ulaştığı rejimi ifade eder.

Monist Yürütme — Başkanlık sistemlerinde ••• yetkisinin ve otoritesinin tek bir kişi (başkan) tarafından temsil edildiği ve kulis/kurul yapısının bulunmadığı tekçi ••• yapısıdır.

İkili (Düalist) Yürütme — Parlamenter sistemlerde görülen, ••• bir kanadının kurul olarak çalışan hükümet (başbakan ve bakanlar), diğer kanadının ise devlet başkanı (cumhurbaşkanı veya kral) tarafından temsil edildiği iki kanatlı yapıdır.

Kohabitasyon (Birlikte Yaşama) — Yarı başkanlık sistemlerinde cumhurbaşkanı ile parlamentoda çoğunluğa sahip hükümetin/başbakanın farklı siyasal partilerden veya eğilimlerden olması durumudur; bu durum çatışma olasılığını artırır.

Veto Yetkisi — Başkanlık sistemlerinde başkanın parlamentodan çıkan yasalara karşı sahip olduğu, yasalaşmayı güçleştirici ya da geciktirici nitelikteki karşılıklı dengeleme aracıdır.