Kurumsal anlamda siyasal sistemlerin sınıflandırılmasında bir ülkedeki yürütme ve yasama ilişkilerinin düzenlenme biçimi hayati bir önem kazanmaktadır. Bu çerçevede siyasal rejimler iki temel gruba ayrılmaktadır: Yasama ve yürütmenin tek bir organın çatısı altında toplandığı kuvvetler birliğine dayalı sistemler ile yasama ve yürütme kuvvetlerinin birbirlerinden değişik düzeylerde özerk kılınmış, ayrı kurumlar eliyle yürütüldüğü kuvvetler ayrılığına dayalı sistemler. Kuvvetler birliğine dayalı sistemler içinde diktatörlükler ve mutlak monarşiler dışarıda bırakıldığında, demokratik bir modele fırsat tanıyan tek biçim Meclis Hükümeti sistemidir. Bu sistemde halk tarafından seçilen yasama organı, yasama ile birlikte yürütme iktidarını da temsil eder ve günümüzde demokratik anlamda İsviçre’de uygulanmaktadır. Ancak modern demokratik rejimlerde daha yaygın olan sistemler kuvvetler ayrılığına dayalı olanlardır. Kuvvetler ayrılığını benimseyen ülkelerde temel olarak iki farklı siyasal sistem tipi bulunmaktadır: Başkanlık ve Parlamenter sistem. Bu iki temel tipin dışında, bazı yönleriyle başkanlık bazı yönleriyle de parlamenter sisteme benzeyen hibrit/karma bir sistem tipi olan Yarı-Başkanlık sistemi de uygulamada kendine yer bulmaktadır. Başkanlık sisteminin en belirleyici kurumsal özelliği, sistem içinde yasama ile yürütme arasında statü olarak katı bir ayrılığın yapılandırılmış olmasıdır. Yasama ve yürütme iktidarı iki ayrı seçimle doğrudan ya da dolaylı olarak halk tarafından belirlenir; dolayısıyla yürütme otoritesi meşruiyet açısından yasama iktidarına bağımlı değildir ve parlamentonun başkanın görev süresine müdahale yetkisi yoktur. Saf başkanlık sisteminde parlamento üyeleri bakanlık gibi yürütme görevlerine getirilemez; bakanlar parlamento dışından atanır, kurul olarak çalışmazlar ve doğrudan başkanın sekreterleri konumundadırlar. Başkan ile yasama organı birbirlerinin işlerine doğrudan karışmazken, karşılıklı frenleme mekanizmaları (veto yetkisi, başkanlık kararnamelerinin denetimi, cezai yargılama/impeachment, üst düzey atamalara onay yetkisi) bulunur. Başkanlık sistemi yürütme alanında hızlı karar alma, kriz yönetimi ve hesap verebilirlikte muhatap tekliği sağlayarak etkinlik kazandırır. Ancak Linz’in belirttiği "çifte meşruiyet" anlayışı, yasama ve yürütmenin ayrı seçimlerle gelmesi nedeniyle, iki otorite arasında uzlaşmazlık çıkması durumunda sistemi kilitlenmelere (örneğin ABD'de bütçe krizi nedeniyle memur maaşlarının ödenememesi) sürükleyebilir. Parlamenter sistem kuvvetler ayrılığına dayanmasına rağmen başkanlık sisteminden belirgin farklılıklar gösterir. Bu sistemde yürütme organı monist değil, ikili-düalist bir yapıya sahiptir; bir kanat kurul olarak çalışan hükümet (bakanlar kurulu ve başbakan), diğer kanat ise devlet başkanı (cumhurbaşkanı veya kral) tarafından temsil edilir. Parlamenter sistemde yasama ve yürütme arasında katı bir ayrım yerine geçişkenlik vardır. Başbakanın meclis üyeleri arasından seçilmesi zorunludur, bakanlık ile milletvekilliği aynı kişide birleşebilir. Hükümetin görevde kalabilmesi parlamentonun güven oysunu korumasına bağlıdır; güvensizlik oyu ile düşürülebildikleri gibi, hükümet de erken seçim kararı alarak parlamentonun görevine son verebilir. Yürütmenin ikinci kanadı olan devlet başkanı siyasal açıdan sorumsuz kabul edilir ve yargılanamaz (bazı istisnai suçlar hariç). Klasik parlamenter sistemlerde hükümet istikrarsızlıkları sıkça görülen bir sorundur; özellikle koalisyon hükümetleri ve çok parçalı meclis yapıları çatışmacı bir siyaset anlayışını besleyebilir. Bu nedenle sistemin başarısı uzlaşmacı bir siyasal kültürün varlığına bağlıdır. Yarı başkanlık sistemi, parlamenter sistem ile başkanlık sistemi özelliklerini bir arada barındıran ara bir sistem tipidir. Bu sistemde de iki seçim yapılır: Yürütmenin hükümet kanadı parlamenter sistemde olduğu gibi meclis çoğunluğuyla kurulurken, cumhurbaşkanı ayrı bir seçimle doğrudan halk tarafından seçilir ve klasik parlamentarizmden farklı olarak çok güçlü yetkilerle donatılmıştır. Maurice Duverger, yarı başkanlık sistemlerini cumhurbaşkanının yetkilerini kullanmayıp parlamentoya öncelik verdiği sistemler (Avusturya, İrlanda, İzlanda); değişken sistemler (Portekiz, Finlandiya) ve cumhurbaşkanının belirleyici güç olarak öne çıktığı sistemler (Fransa) olmak üzere üçe ayırmıştır. Shugart ve Carey ise başbakancı-başkanlık ve başkancı-parlamenter olarak ikili bir sınıflandırma önermiştir. Yarı başkanlık sisteminin en büyük zorluğu, cumhurbaşkanı ile parlamentoda çoğunluğa sahip hükümetin farklı siyasal eğilimlerden olması durumunda ortaya çıkan çatışmalardır. Kohabitasyon (birlikte yaşama) dönemlerinde veya farklı partilerden gelindiğinde cumhurbaşkanı ile hükümet açık bir çatışmaya girebilir, bu durum çifte meşruiyet krizini derinleştirebilir. Bir siyasal sistemin istikrarlı bir demokrasi modeli halinde işleyebilmesi yalnızca kurumsal faktörlerle açıklanamaz; o ülkenin sistemsel özellikleri (sosyal yapısı, federalizmi, parti sistemi, sivil toplum kültürü) kurumsal işleyişi doğrudan etkiler. Örneğin ABD’de başkanlık sistemi, federal devlet yapısı, dar bölge çoğunluk seçim sistemi, disiplinsiz parti yapısı ve güçlü baskı grupları/lobiler sayesinde dengeli ve demokratik bir şekilde yürümektedir. Fransa örneğinde ise yarı başkanlık sistemi merkeziyetçi yapıya rağmen yerel siyasetçilere dayalı işleyiş, ideolojik ve çatışmacı sivil toplum gelenekleri (uzantı tipi baskı grubu sistemi) ile dengelenmektedir. Fransa'nın sömürgelerden çekilme krizleri ve sanayileşme/rekabet ihtiyaçları güçlü bir yürütme otoritesini zorunlu kılmıştır. Sonuç olarak, uygulanan siyasal sistem tipi ne olursa olsun, demokratik bir rejimin sürdürülebilmesi uzlaşmacı bir siyasal kültüre, kentsel ekonomiye dayalı güçlü bir orta sınıfa ve örgütlü bir sivil toplum yapısına duyulan ihtiyaçla doğrudan ilişkilidir.