Tarihselcilik / Tarihsicilik (Historicism)19. yüzyılda her şeyin tarihselleştirilmesi eğilimini ifade eden, Nietzsche tarafından bir 'illet' ve çöküş işareti olarak görülen, insani değerleri tarihe tutsak eden yaklaşım.
Anıtsal TarihNietzsche'nin bahsettiği, insanların geçmişteki büyük başarılarının örnekler verilerek anlatıldığı ve insanlığa pratik yaşamda yararlar sağlayan tarih türü.
Antik TarihNietzsche'ye göre insanlığın başından geçenlerin içinde yaşanılan çağın dünya görüşü açısından tek bir açıdan anlatıldığı tarih biçimi.
Eleştirel TarihNietzsche'nin eğitim bakımından en yararlı gördüğü, insanı baskı altında tutucu geleneklerden ve tarihe tutsak olmaktan kurtararak bugünün yaşam talepleriyle ele aldığı tarih anlayışı.
Güç İstenci (Wille zur Macht)Nietzsche'ye göre tüm tarihsel sürece ve yaşama yön veren, akıl yoluyla kavranamayan, insan gruplarının sınırsız ilgilerinin savaş alanı olan temel öz.
AntipozitivizmDoğa ve tarih arasında özsel farklar olduğunu, tarihsel gerçekliğin doğa bilimlerinin yasalarıyla değil kendine özgü tinsel yöntemlerle incelenmesi gerektiğini savunan akım.
Tin Bilimleri (Geisteswissenschaften)İnsani ve toplumsal dünyaya yönelen, doğa bilimlerinden ayrı olarak olguları 'açıklamak' yerine 'anlamak' amacını güden özerk disiplinler bütünü.
Teleolojik Nedensellik (Ereksellik)Doğadaki mekanik neden-sonuç ilişkilerinin aksine, insan eylemlerinin amaçlı ve hedefe yönelik olmasından ötürü tarih alanında geçerli olan nedensellik türü.
Tarihsel AkılDilthey'ın Kant'ın saf akıl anlayışına karşı geliştirdiği, insanın bilme edimlerinin ve aklın tarihsel-psikolojik koşullara bağlı olarak tarih içinde geliştiğini savunan kavram.
Eadem, sed aliterSchopenhauer'in gerçek tarih felsefesinin mottosu olan, özel koşullar ve kıyafetler değişse bile her yerde aynı insanlığı ve özü ifade eden 'Aynı, fakat başka türlü' ilkesi.
