Ünite 6: Tarih Felsefesi Eleştirileri I: İdealizm ve Materyalizm Karşıtı Tarih Felsefeler — Örnekler

Soren Kierkegaard'a göre geçmişin değiştirilemezliği sadece onun gerçekleşmiş olmasındandır, yoksa başka türlü olamayacağı anlamına gelmez. Örneğin, 1789 Fransız Devrimi gerçekleşmiştir ve bu olgu değiştirilemez; ancak devrimin o an o şekilde olmasının zorunlu bir evrensel yasanın sonucu olduğu söylenemez. Geçmiş nasıl olmuşsa öyle kalmıştır ama bu durum tarihin kaçınılmaz bir zorunluluk ürünü olduğunu kanıtlamaz.

Arthur Schopenhauer, tarihin sürekli değişen rastlantılardan oluştuğunu ve felsefenin çıkarabileceği tümel ilkeler barındırmadığını savunur. Örneğin, iki farklı yüzyılda yaşanan iki büyük savaş, dışsal görünüşleri ve tesadüfi koşulları itibarıyla birbirine benzese de, tarihçi bu olaylardan doğa bilimlerindeki gibi kesin ve evrensel yasalar türetemez. Tarih yalnızca bir kez olan ve bir daha asla olmayacak tekil şeylerle ilgilendiği için bilimsel bir sistem sunamaz.

Friedrich Nietzsche, her şeyi tarihselleştirmenin insanı geçmişin tutsağı yaptığını ve şimdiki yaşamı zehirlediğini belirtir. Örneğin, bir toplum yüzyıllardır süregelen geleneksel bir el sanatını veya yönetim biçimini sadece 'tarihsel olarak öyle geldiği' için sorgulamadan sürdürüyorsa, eleştirel tarihten yoksun demektir. Nietzsche'ye göre insan, bu kültürel yüklerden kurtulmak ve şimdiki yaşamını özgürce kurabilmek için tarihi bugünün ölçütlerine göre değerlendirmelidir.