Ünite 5: Devletin Temel Organları ve İşleyişi: Yasama, Yürütme ve Yargı — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
1961 Anayasası'ndaki çift meclisli yapı ile 1982 Anayasası'ndaki tek meclisli yapıyı yasama hızı ve karar alma süreçleri açısından karşılaştırarak avantaj ve dezavantajlarını tartışınız.
Yanıt / ipucu
Çift meclisli sistem yasa tasarılarının daha olgunlaşarak çıkmasını sağlarken, yasama sürecini yavaşlatabilir ve tıkanıklıklara yol açabilir. Tek meclisli sistem ise daha hızlı karar alma imkanı sunar ancak denetim mekanizmalarının güçlü tutulmasını gerektirir.
Alıştırma 2myders hazırladı
Yasama sorumsuzluğu (kürsü dokunulmazlığı) ile yasama dokunulmazlığı arasındaki farkları süreklilik, kapsam ve kaldırılabilirlik kriterlerine göre bir tablo hazırlayarak karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Yasama sorumsuzluğu milletvekilinin Meclis çalışmalarındaki söz ve oylarını korur, süreklidir ve kaldırılamaz. Yasama dokunulmazlığı ise suç isnatlarına karşı geçici bir korumadır, milletvekilliği süresince geçerlidir ve Meclis kararıyla kaldırılabilir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Türkiye'de 2017 anayasa değişikliği ile geçilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ni, yürütme organının yapısı (tekçi/ikici) ve yasama-yürütme ilişkileri açısından analiz ediniz.
Yanıt / ipucu
Yeni sistemle birlikte Bakanlar Kurulu kaldırılarak yürütme yetkisi tekçi (monist) bir yapıyla doğrudan Cumhurbaşkanına verilmiştir. Yasama ve yürütme organları tamamen ayrılmış, bakanların Meclis dışından atanması kuralı getirilmiştir.
Alıştırma 4myders hazırladı
Anayasa'nın 9. maddesinde yer alan yargı bağımsızlığı ilkesini korumak amacıyla anayasada yer alan güvenceleri ve yasama/yürütme organlarına getirilen yasakları araştırıp örneklendiriniz.
Yanıt / ipucu
Hâkimlerin azlolunamaması ve özlük haklarının korunması hâkimlik teminatını oluşturur. Ayrıca görülmekte olan bir dava hakkında Mecliste soru sorulamaması ve yürütmenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olması yargı bağımsızlığını koruyan temel yasaklardandır.
Alıştırma 5myders hazırladı
Türk yargı sistemindeki üç temel yargı düzenini (Anayasa, adli ve idari yargı) görev alanları ve en yüksek temyiz mercileri açısından karşılaştıran bir şema çiziniz.
Yanıt / ipucu
Adli yargının en yüksek mercii Yargıtay, idari yargının Danıştay, anayasa yargısının ise Anayasa Mahkemesi'dir. Bu üç kol arasındaki görev uyuşmazlıklarını ise Uyuşmazlık Mahkemesi çözüme kavuşturur.
