Ünite 6: Kamu Yönetiminin Yapısı: Merkezi Yönetim — Alıştırmalar
Ders kitabının açık uçlu alıştırmaları. Bunlar çoktan seçmeli sınav sorusu değil — düşünmeni, araştırmanı, kendi cümlelerinle anlatmanı isteyen etkinlikler. Kitabın verdiği örnek yanıtlar kapalı duruyor; önce kendin dene.
Alıştırma 1myders hazırladı
Türkiye'deki merkezden yönetim ilkesinin dört temel özelliğini özet metinden hareketle açıklayınız ve bu özelliklerin kamu hizmetlerinin yürütülmesindeki rolünü değerlendiriniz.
Yanıt / ipucu
Merkezden yönetim ilkesi; karar alma yetkisinin merkezde toplanması, hiyerarşik bir taşra örgütünün bulunması, hizmetlerin merkez görevlilerince yürütülmesi ve gelir-giderlerin merkezde toplanması özelliklerine dayanır. Bu yapı, tek yapılı devlet düzeninde kamu hizmetlerinin tek elden ve eş güdümlü yürütülmesini sağlar.
Alıştırma 2myders hazırladı
Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde Cumhurbaşkanının cezai sorumluluk sürecini ve Yüce Divana sevk edilme aşamalarını anayasal çoğunluk oranlarını belirterek karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Süreç, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) önergesiyle başlar; beşte üçünün (360) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verilir ve en nihayetinde üye tamsayısının üçte ikisinin (400) gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alınabilir.
Alıştırma 3myders hazırladı
Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılırken uyulması gereken anayasal sınırları ve yasaklı alanları özet metindeki bilgiler doğrultusunda listeleyiniz.
Yanıt / ipucu
Temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar kararnameyle düzenlenemez; ayrıca Anayasa'da yalnız kanunla düzenlenmesi öngörülen veya kanunda açıkça düzenlenen konularda kararname çıkarılamaz. Kanun ile kararname çelişirse kanun hükümleri esas alınır.
Alıştırma 4myders hazırladı
Merkezî yönetimin başkent örgütünde yer alan yardımcı kuruluşların temel özelliklerini açıklayarak bu kuruluşlara metinden üç örnek veriniz.
Yanıt / ipucu
Yardımcı kuruluşlar tüzel kişiliği olmayan, hiyerarşi dışında yer alan, kurul hâlinde çalışan ve uzmanlaşmış danışma organlarıdır. Özet metinde bu kuruluşlara Millî Güvenlik Kurulu (MGK), Danıştay ve Sayıştay örnek gösterilmiştir.
Alıştırma 5myders hazırladı
Taşra teşkilatında yer alan vali ve kaymakamın konumlarını, yetki genişliği ilkesi ve genel emir çıkarma yetkisi açısından karşılaştırınız.
Yanıt / ipucu
Vali ilde Cumhurbaşkanının temsilcisidir, yetki genişliği ilkesinden yararlanır ve genel emir çıkarma yetkisine sahiptir. Kaymakam ise ilçede hükümetin temsilcisi olup yetki genişliğine sahip değildir ve genel emir çıkarma yetkisi bulunmaz.
