Ana Sayfa » Anadolu Üniversitesi AÖF » Felsefe Lisans Programı » Yurttaşlık ve Çevre Bilgisi

Ünite 6: Kamu Yönetiminin Yapısı: Merkezi Yönetim — Kavram Eşleştirme

Tur 1 / 30 / 5 eşleşti

Önce bir kavram seç, sonra karşılığı olan tanıma dokun.

Kavramlar

Tanımlar

Yukarıdan bir kavram seç.

Merkezden Yönetim (Başkent Örgütü) — Kamu hizmetlerinin merkezde toplanması ve bu hizmetlerin merkez hiyerarşisi içindeki kuruluşlarca yürütülmesi ilkesidir. Politikaların belirlenmesi ve karar alma yetkisinin merkezde olduğu, Türkiye gibi üniter devletlerde ağırlık taşıyan bir örgütlenme biçimidir.

Yetki Genişliği — Katı merkeziyetçiliğin sakıncalarını gidermek ve hizmetlerin taşrada gecikmesini önlemek amacıyla, merkezî yönetimin karar alma ve yürütmeye yetkisini taşra örgütündeki yöneticilerine (örneğin illerde valilere) devretmesidir.

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi — Cumhurbaşkanının yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarabildiği düzenleyici işlemdir. Temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar bu kararnamelerle düzenlenemez; kanunlarla çelişmesi durumunda kanun hükümleri geçerli olur.

Karşı-imza — Parlamenter sistemin temel ilkelerinden biri olup, yürütme yetkisinin sorumlu unsur olan Bakanlar Kurulunda olduğunu ifade eder. 2017 sistem değişikliğiyle Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmesiyle bu kural ve uygulama ortadan kalkmıştır.

Yüce Divan — Anayasa Mahkemesinin, Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suçlarından dolayı yargılama yaptığı sıfatıdır. Meclis soruşturması sonucunda üye tamsayısının üçte ikisinin gizli oyuyla sevk kararı alınır.

Merkezdeki Yardımcı Kuruluşlar — Başkent örgütünde Cumhurbaşkanına ve bakanlıklara görüş bildirme, danışmanlık yapma ve önerilerde bulunma amacıyla kurulan, tüzel kişiliği olmayan ve hiyerarşi dışında yer alan uzmanlaşmış kurullardır. Örnek olarak Millî Güvenlik Kurulu ve Danıştay verilebilir.

Millî Güvenlik Kurulu (MGK) — Ülkenin ulusal güvenlikle ilgili konularında ortak görüş belirlemek ve Cumhurbaşkanına tavsiye kararları sunmak amacıyla sivil ve askerî otoriteleri bir araya getiren anayasal bir yardımcı kuruluştur.

Vali — İl genel yönetiminin başı olan, ilde Cumhurbaşkanının hem temsilcisi hem de idari yürütme vasıtası olarak görev yapan mülki idare amiridir. Yetki genişliği ilkesinden yararlanır ve il genel idaresinden Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.

Kaymakam — İlçe yönetiminin başı olan, Cumhurbaşkanı onayı ile atanan ve ilçedeki merkezî yönetim kuruluşlarının hiyerarşik amiri konumundaki mülki idare amiridir. Valiye hiyerarşik olarak bağlıdır ve genel emir çıkarma yetkisi bulunmaz.

Bağlı Kuruluş — Bakanlık merkez örgütünden farklı statüleri olan, kimisinin tüzel kişiliği varken kimisinin bulunmadığı (örneğin Emniyet Genel Müdürlüğü'nün tüzel kişiliği yokken Karayolları Genel Müdürlüğünün vardır) bakanlık alt örgütleridir.

İlgili Kuruluş — Bakanlıklar bünyesinde yer alan ve tamamının ayrı kamu tüzel kişiliği bulunan kuruluşlardır. Bakanlıkla aralarında hiyerarşik bağ bulunmaz, bunun yerine yasanın öngördüğü ölçüde vesayet denetimi söz konusudur.

İl İdare Kurulu — İl yönetiminde valiye yardımcı olmak üzere kurulan; valinin başkanlığında hukuk işleri müdürü, defterdar, millî eğitim müdürü, çevre ve şehircilik müdürü, sağlık müdürü ve tarım müdüründen oluşan kuruldur.

Politika Kurulları — 2017 Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemiyle yönetim sistemimize giren; Cumhurbaşkanınca alınacak kararlar ve politikalarla ilgili öneriler geliştirmek ve stratejiler oluşturmak üzere kurulan kurullardır (Örn: Eğitim, Ekonomi, Güvenlik Politikaları Kurulları).